Centrale Werkplaats Zwolle

Om onderhoud en werkzaamheden aan de locomotieven uit te kunnen voeren, opent de SS een Centrale Werkplaats in Zwolle.

Geschiedenis

In 1863 neemt spoorwegmaatschappij SS de eerste spoorlijnen in gebruik. Deze spoorlijnen zijn echter niet met elkaar verbonden, omdat er geen bruggen liggen over de grote rivieren. Er wordt besloten tot de bouw van twee Centrale Werkplaatsen, omdat de Tweede Kamer geen gelden vrij wil maken voor een Centrale Werkplaats in Utrecht. De twee Centrale Werkplaatsen worden gevestigd in Tilburg en in Zwolle. In 1869 wordt de werkplaats geopend, waarmee een eind komt aan het uitvoeren van onderhoud in de depots van Leeuwarden en Groningen.

Werkzaamheden

Nieuw materieel

Sluiting

Na de oprichting van de belangengemeenschap Nederlandsche Spoorwegen in 1917 valt de conclusie dat er teveel Centrale Werkplaatsen zijn. Er wordt besloten om de werkplaats in Zwolle te sluiten. De sluiting vindt plaats op 1 juli 1939. In oktober 1943 wordt de werkplaats op last van de Duitse bezetter deels heropend om beschadigde locomotieven te kunnen herstellen. In 194 wordt de werkplaats definitief gesloten.

Na de sluiting

In oktober 1939 worden de hallen van de gesloten werkplaats gebruikt voor het stallen van het materieel dat is opgenomen in de collectie van het Spoorwegmuseum. Dit materieel en materiaal is afkomstig uit Amsterdam, waar het in september 1939 was gebruikt bij het eeuwfeest van de spoorwegen. Zo wordt onder andere de in Zwolle gebouwde replica van de Arend in Zwolle ondergebracht, samen met haar 3 rijtuigen. Op 2 maart 1940 arriveert locomotief 1604 in Zwolle vanuit de Centrale werkplaats in Tilburg. Deze locomotief, de voormalige NRS 107, behoort sinds 26 juni 1939 tot de collectie van het spoorwegmuseum. In 194 is de 1604 naar de voormalige locomotievenloods van Boxtel overgebracht, waar meer materieel van het museum is verzameld. De overige stukken van de collectie zijn in 1943 naar de werkplaats van Maastricht overgebracht, met uitzondering van de Arend en haar drie rijtuigen. Deze overleven ongeschonden de oorlog. Om in Zwolle toch onderhoud uit te kunnen voeren, is in 1954 deels op het terrein van de oude werkplaats een nieuwe lijnwerkplaats geopend.

Sloop

Bronnen, Referenties en/of Voetnoten De laatste 1A1-stoomlocomotieven SS 1-4 en 79-84 - P. Henken - Maandblad: Op de Rails, 90e jaargang - mei 2022 Blz: 235-240 Uitgave: NVBS ISSN: 0030-3321 Het Spoorwegmuseum tijdens de Tweede Wereldoorlog - M. van Oostrom - Maandblad: Railmagazine, 47e jaargang - oktober 2025 nummer 428 Blz: 58-63 Uitgave: Uquilair ISSN: 0926-3489

Werkplaatsen Nederlandse Spoorwegen

Revisiebedrijf Hoofdwerkplaats Amersfoort · Revisiebedrijf Haarlem · Revisiebedrijf Tilburg · Componentenbedrijf Tilburg · Rotterdam Waalhaven · Centrale Werkplaats Zwolle Onderhoudsbedrijf Onderhoudsbedrijf Amsterdam Watergraafsmeer · Onderhoudsbedrijf Amsterdam Zaanstraat · Wagenwerkplaats Blerick · Lijnwerkplaats Eindhoven · Onderhoudsbedrijf Feijenoord · Onderhoudsbedrijf Leidschendam · Onderhoudsbedrijf Maastricht · Onderhoudsbedrijf Onnen · Wagenwerkplaats Roosendaal · Lijnwerkplaats Utrecht · Onderhoudsbedrijf Zwolle Servicebedrijf Servicebedrijf Eindhoven · Technisch Centrum Technisch Centrum Den Haag · Technisch Centrum Hengelo · Technisch Centrum Utrecht · Cursief betekent niet meer in gebruik als werkplaats bij de NS of NedTrain.