Delfzijl Industrie
Het industrieterrein en havengebied van Delfzijl is aangesloten door middel van een stamlijn die vanaf het station Delfzijl in westelijke richting loopt.
Geschiedenis
In 1954 wordt begonnen met de bouw van een sodafabriek van de Nederlandse Soda Industrie (NSI) in de haven van Delfzijl. De NSI is een samenwerking van KNZ, DSM en Mekog. In 1957 wordt de fabriek in gebruik genomen. De wens is om de producten per spoor aan- en af te voeren. Zodoende wordt vanaf het station een stamlijn aangelegd naar het industriegebied. Deze spoorlijn wordt in 1958 in gebruik genomen. Aan de Oosterhorn wordt een emplacement met 4 sporen in gebruik genomen. In 196 wordt de spoorlijn in oostelijke richting verlengd naar de aluminiumfabriek van Aldel. Hierbij worden alle huizen in het dorp Heveskes gesloopt, met uitzondering van de kerk. Deze blijft behouden. In 1973 is de spoorlijn tussen het emplacement en de aansluiting van MCN verdubbeld. Bij Aldel is de spoorlijn verlengd met 400 meter voor de aanvoer van buizen voor gasleidingen. In 1984 worden alle vier de sporen van het emplacement verlengd tot aan de aansluiting van Delamine. Tegelijkertijd wordt een weegbrug geplaatst in een van de 4 sporen van het emplacement. In wordt de spoorlijn verlengd tot aan Rohm & Haas en de losplaats aan de Oosterhorn. Hiermee krijgt de spoorlijn een lengte van 6,9 kilometer.
In april 1998 worden de nieuwe sporen naar de haven in gebruik genomen. Deze zijn te bereiken via de stamlijn naar de Akzo. In de bestrating zijn lossporen en een nieuwe weegbrug opgenomen. De oude weegbrug aan het begin van de stamlijn is verwijderd. Tegelijkertijd is het dubbelspoor teruggebracht naar een enkel spoor.
Het viersporige emplacement langs de Oosterhorn, ter hoogte van de aansluiting naar Nouryon, zal in de herfst van 2022 verkleind worden. Er zullen 3 sporen worden gesaneerd.
De spoorlijn is niet voorzien van lichtseinen als beveiliging. In plaats daarvan zijn er blokborden geplaatst, waarmee de stamlijn in diverse blokken is verdeeld. Om een blok binnen te mogen rijden, dient de machinist toestemming te vragen aan de treindienstleider. Alle wissels naar de sporen en aansluitingen zijn voorzien van grendels die de machinist of rangeerder handmatig moet openen en weg klappen. Voor de brug over de zeesluizen zijn er lichtseinen geplaatst. Deze geven aan of de brug te berijden is of niet. De overwegen tussen het station en de Akzo zijn bijna allemaal voorzien van een beveiliging, welke automatisch werkt. Bij de overige overwegen moet gesleuteld worden om deze te activeren. Aan de oostelijk zijde van de stamlijn zijn de overwegen veelal onbewaakt.
Bediening
De aanvoer van wagons vindt plaats vanaf het Rangeerstation Onnen. De treinen worden veelal gereden door diesellocomotieven van de serie 2400. Met de ingebruikneming van de stamlijn, rijden er dagelijks twee buurtgoederentreinen tussen Onnen en Delfzijl. In 1968 komt er vanwege het groeiende vervoer vanaf de Akzo een derde trein te rijden.
Van 198 tot 198 rijden er drie buurtgoederentreinen tussen Onnen en Delfzijl. Daarnaast rijden er bloktreinen met kalksteen uit België (vijf keer per week) en met chloor naar de Botlek (twee keer per week).
Met het ingaan van de zomerdienst van de dienstregeling 1989/1990 wordt Delfzijl bediend door de nieuwe locomotieven van de serie 6400. Van maandag tot en met vrijdag rijdt trein 55753 van Onnen naar Delfzijl in de ochtend. In de middag rijden twee treinen vanuit Delfzijl naar Onnen. Dit zijn de 55752 en 55754 (vertrek 16.58). Op vrijdagavond rijdt trein 49535 van Delfzijl naar Onnen met lege kalkwagons.
In de jaren '90 zakt het vervoer in en wordt het gestroomlijnd. Er rijdt in 1992 nog maar 1 trein per dag. De bloktreinen met kalksteen en chloor blijven onveranderd qua frequentie. Per 23 mei 1993 gaat op maandag trein 55315 rijden vanaf Onnen. De aankomst van deze trein is om 13.30. Met deze trein worden de op zondag aangebrachte wagons van de in Onnen aangekomen trein 54031 doorgevoerd. De afvoertrein 55756 krijgt in deze dienstregeling het treinnummer 55310. Afvoertrein 55310 vertrekt van maandag tot en met vrijdag een uur eerder dan trein 55756 dat deed uit de oude dienstregeling. Het vertrek is om 17.59 naar Onnen. Door het verkorten van de wachttijd in Maastricht en Visé kan er met een wagenset minder toe voor de kalktreinen uit Andenne. Trein 47534 rijdt van maandag tot en met vrijdag en vertrekt om 22.02 uit Maastricht en komt om 5.50 aan in Delfzijl. De lege kalktrein 49535 vertrekt om 18.59 uit Delfzijl en is om 2.46 in Maastricht. Vanaf 13 januari 1997 gaat trein 55311 (Onnen vertrek om 6.00, aankomst om 7.29 in Delfzijl) zes dagen in de week rijden. Daarnaast worden er chloorwagens meegenomen. De afvoer naar Onnen gaat twee keer per dag rijden. Trein 55310 vertrekt om 14.28 en trein 55314 vertrekt om 20.28 naar Onnen. Trein 55310 geeft in Onnen aansluiting op trein 54300 naar de Kijfhoek. Trein 55314 met chloorwagens en andere ketelwagens heeft in Onnen aansluiting op trein naar Lutterade DSM. Trein 47634, de kalktrein uit Hermalle voor Akzo, rijdt in het daglicht. Met een elektrische locomotief wordt er van Maastricht naar Onnen gereden. Hier wordt de trein gesplitst in twee delen, omdat er op dat moment maar 1 diesellocomotief beschikbaar is en het gewicht van de trein te groot is. Trein 47634 vertrekt om 17.01 uit Onnen en is om 18.31 in Delfzijl. Het tweede deel van de trein vertrekt om 22.17 uit Onnen als trein 57334 met een aankomst om middernacht. Na het lossen worden de geloste wagons tot 1 trein gecombineerd en vertrekt om 1.30 als trein 49635 naar Onnen. Pas om 7.26 vertrekt de trein uit Onnen naar Maastricht. Deze opzet vraagt twee extra wagensets, omdat er in de nacht niet gelost wordt.
Vanaf 2002 wordt in de ochtend met een locomotief van de serie 6400 trein aangevoerd. Deze vertrekt om uit Onnen. De locomotief van deze trein verzorgt het rangeerwerk en gaat in de middag naar Onnen. De afvoer van de wagons met trein vertrekt om met een tweede locomotief van de serie 6400.
Railion voerde op 13 december 2004 een nieuwe dienstregeling in, waarbij trein 55314 komt te vervallen. Dit was echter niet met de betrokken klanten gecommuniceerd. Nadat zij alsnog op de hoogte waren gesteld, gingen zij hier niet mee akkoord. De vertrektijd (13.58) van de vroegere trein 55310 paste niet in hun logistieke proces. Per 7 maart 2005 is trein 55314 weer ingelegd, waarbij de trein nu om 16.30 uit Delfzijl vertrekt. In Onnen worden de wagons met trein 54303 naar Zwolle Rangeerstation overgebracht. Met trein 54480 belanden deze wagons in Lutterade DSM.
Vanaf december 2005 wordt Lafarge op dinsdagochtend vanuit Nieuweschans bediend in plaats vanuit Bad Bentheim. Vanaf 3 juli 2005 wordt Delfzijl niet in de avond bediend, maar in de ochtend, waarbij de trein om 6.55 aankomt in Delfzijl vanuit Onnen. Na het bedienen van de aansluitingen wordt om 10.30 weer naar Onnen teruggekeerd. Op maandagochtend wordt de volle gipstrein aangevoerd met twee locomotieven. De afvoertrein van Lafarge op maandag vertrekt later, namelijk om 16.32. Deze rijdt met 1 van de twee locomotieven die in de ochtend de volle trein heeft gebracht en de rest van de dag stil staat in Delfzijl. Door de de wijziging van de tijden wordt de reistijd van de wagons met ammoniak van Delamine naar DSM met een dag verkort.
In 2010 rijdt trein 6 vijf keer in de week vanuit Onnen. De aankomst is van dinsdag tot en met zaterdag om 6. Op maandag wordt er met een losse locomotief gereden. Van maandag tot en met vrijdag rijdt trein naar Onnen met een gepland vertrekt om 10.58. Het is ook mogelijk dat de trein een uur eerder vertrekt richting Onnen. Op zaterdag rijdt er een losse locomotief. Vanaf december 2010 is er op zaterdag een volledige bediening van Delfzijl in plaats van alleen het aanbrengen van de aanvoerwagens, al is de frequentie verlaagd naar drie treinen. Op dinsdag, donderdag en zaterdag rijdt trein 62311 naar Delfzijl vanuit Onnen. De aankomst is om 7.28. Na het bedienen gaat trein 62312 om 10.56 terug naar Onnen, al kan hier wel van worden afgeweken.
De bediening vindt vier keer per week plaats in de vroege ochtend met trein 62311. Een 6400 komt met een aantal ketelwagens voor Delamine en Evonik rond 6.15 aan in Delfzijl op dinsdag, woensdag, vrijdag en zaterdag. Op maandag en donderdag komt de locomotief zonder wagens aan, omdat er geen aanvoer is geweest in de nacht. Na het omruilen van de volle wagens voor de lege wagens vertrekt trein 62312 rond 8.45 uit Delfzijl naar Onnen op maandag, dinsdag, donderdag en vrijdag. Op woensdag en zaterdag rijdt de locomotief los terug, omdat er geen afvoer naar de Kijfhoek is in de avond. Vanaf eind juli 2020 vindt de bediening van Delfzijl met trein 62311 op maandag en donderdag 4 uur later plaats, zodat de trein pas in de ochtend naar Delfzijl rijdt. Na het bedienen van de klanten is het vertrek van trein 62312 rond het middaguur naar Onnen. Ook dit is ongeveer 4 uur later dan voorheen. De verschuiving wordt ingegeven door het bedienen van Veendam in de ochtend op deze dagen. Doordat de bediening van Veendam is uitgesteld tot oktober 2020, worden de rijtijden nog niet aangepast. In december 2020 vertrekt op zaterdag trein 62311 om 8.45 vanaf Onnen, waarbij de aankomst om 9.41 is in Delfzijl. De overige rijdagen, dinsdag, woensdag en vrijdag is de aankomst om 6.11. Uiteindelijk wordt de bediening van Veendam pas in mei 2021 uitgevoerd. Vanaf medio december 2022 gaat trein 62311 op zaterdag eerder rijden, waarbij deze trein eveneens om 6.11 uur aankomt. Door diverse oorzaken is het niet mogelijk om de trein eerder te laten rijden, zodat de aankomst nog steeds om 10.12 is. Trein 62312 vertrekt om 9.41 uit Delfzijl naar Onnen op maandag, dinsdag, donderdag en vrijdag. In december 2023 wordt wederom geprobeerd om trein 62311 op zaterdag op dezelfde tijd te laten rijden als doordeweeks, maar ook dit gaat niet door. De aankomst blijft om 10.12, hoewel de aankomst soms ook wel 1 à 2 uur vroeger kan zijn. In april 2024 wijzigt de tijd van de zaterdagse 62311 alsnog. Om 7.15 wordt er uit Onnen vertrokken, zodat de aankomst om 8.11 is in Delfzijl. De vervroeging wordt mogelijk gemaakt omdat DB Cargo in april 2024 weer Veendam bediend voor het dolimevervoer. Als in december 2024 de frequentie van de aanvoertreinen naar Onnen terug gaat tot 2 treinen in de week, heeft dat ook gevolgen voor de bediening van Delfzijl. Trein 62311 rijdt op woensdag (6.12 aankomst) en op zaterdag (8.15 aankomst). Het vertrek naar Onnen is op dinsdag (8.40) en vrijdag (9.40) als trein 62312.
Per 1 januari 2026 is de dienstregeling tussen Onnen en Delfzijl gewijzigd. Op dinsdag en vrijdag vertrekt trein 62312 vanuit Delfzijl om 9.30 naar Onnen, aankomst is om 11.00. Op woensdag en zaterdag worden de beide klanten bediend met trein 62311, waarbij het vertrek op woensdag naar Delfzijl is om 11.00. De aankomst in Delfzijl is om 12.30. Op zaterdag rijdt de trein twee uur later. In 2026 zal het vervoer van ammoniak tussen Europoort en Delamine rechtstreeks gaan rijden tussen beide plaatsen in plaats van via de omweg via Duitsland. Voor deze treinen keert het treinpaar 61030/61300 terug in de dienstregeling. Op woensdag rijdt trein 61300 vanuit Delfzijl via Onnen naar de Kijfhoek. Het vertrek uit Delfzijl is om 14.30, waarna de trein een uur later in Onnen is. Na het wisselen van locomotief wordt er om 18.45 vertrokken naar de Kijfhoek. Op donderdag rijdt trein 61030, waarbij het vertrek vanaf de Kijfhoek is om 0.45. Vier uur later wordt Onnen bereikt. Om 5.15 wordt er naar Delfzijl gereden, met een aankomst om 6.30. Per februari 2026 komt de zaterdagse trein 62311 te vervallen. Deze wordt vervangen door trein 62311, welke op maandag gaat rijden. De aankomst in Delfzijl is rond 6.30.
- Laad- en losplaats
Achter in het havengebied, tegenover EEW, is een openbare laad- en losplaats. Officieel heet de losweg Metaalpark. Het ligt aan de Oosterhorn. Aan het begin van 1994 komt er vervoer van silicium-carbide op gang naar het Duitse Grefrath. Dit wordt vervoerd in afzetcontainers van ACTS. In 1994 en 1995 wordt zilverzand aangevoerd vanuit Heerlen. Hiervoor worden containers van ACTS gebruikt. In 2007 is er aanvoer van OXO olie, dat voorheen werd gelost bij Philips Petrol.
Tussen 2009 en 2010 worden wagens met buizen gelost. Op 24 maart 2017 worden drie containerwagens van het type Sggmrrss-y, met elk twee containers met het opschrift Mobiler, geplaatst. De containers worden beladen met plasticresten uit de verbrandingsoven van EEW. Dit is een proefvervoer van Subcoal naar een Oostenrijkse klant in Linz. Op 4 april 2017 worden de wagons opgehaald. In juni en juli 2017 wordt het vervoer van plasticresten nog eens herhaald. Op 13 oktober, 30 oktober 2017 en 2 november 2017 worden in totaal 4 wagons naar de losplaats gebracht. In januari 2018 rijdt de voorlopig laatste trein. Op 26 en 27 april 2019 worden zes gelede containerdraagwagens met elk 4 containers geplaatst bij de losweg. Deze worden beladen met containers met subcoalpellets. Deze worden verbrand bij de hoogovens van VoestAlpine in het Oostenrijkse Linz. Ook in mei 2019 vindt er afvoer plaats. In totaal worden 48 containers met in totaal 1.000 ton subcoal afgevoerd. De aan- en afvoer vindt plaats via het Unit Cargo vervoer via de Kijfhoek. In januari 2020 wordt dit vervoer weer hervat, waarbij de afvoer onregelmatig plaats vindt. In het najaar van 2020 eindigt het vervoer. Op 13 november 2021 worden twee containerdraagwagens met ieder vier containers aangevoerd voor de afvoer met subcoalpellets, waarbij de afvoer weer hervat wordt nadat een jaar lang onderhoud was uitgevoerd aan de installaties bij N+P Recycling. De wagons worden in december 2021 opgehaald, zonder dat zij beladen zijn. De onderhoudswerkzaamheden bij N+P recycling zijn uitgelopen. In april 2022 wordt het vervoer hervat en vindt er geregeld aan- en afvoer plaats via Onnen en Kijfhoek. Op 3 mei 2022 worden door DB Cargo drie schuifwandwagens met afval uit het Italiaanse Maddaloni aangevoerd om gelost te worden. Per vrachtwagen worden de balen naar verwerker EEW gebracht. De 1 tot 4 wagons worden gemiddeld eens per week geplaatst. In de zomer van 2022 komt er een einde aan dit vervoer. Vanaf januari 2023 worden er weer containers van Mobiler aangevoerd naar de losweg. Deze worden beladen met subcoal pellets en afgevoerd naar het Oostenrijkse Linz. In de daarop volgende maanden wordt de frequentie verhoogt tot meerdere wagons op meerdere dagen in de week. Er wordt afval uit Italië aangevoerd en lossing dit afval worden de containers beladen met subcoal pellets en afgevoerd naar Oostenrijk. Op 20 december 2024 worden de laatste pellets Subcoal afgevoerd naar Oostenrijk.
Spooraansluitingen
De stamlijn in Delfzijl kende in totaal 14 aansluitingen, waarvan er in de loop der jaren diverse zijn gesloten.
- Aldel
Aluminiumfabriek DAMCO Aluminium Delfzijl (kortweg Aldel) opent in 1969 een vestiging in Delfzijl. In 19 krijgt het bedrijf haar spooraansluiting. Het vervoer per spoor is echter marginaal en de spooraansluiting wordt al in 1980 buiten gebruik gesteld en in 198 verwijderd.
- Brunner Mond
In 1998 neemt Brunner Mond de sodafabriek van Akzo Nobel over, inclusief spooraansluiting uit 1958 en het losspoor voor kalksteen. In 1998 wordt de frequentie van het aantal kalksteentreinen uit België verlaagd van 5 naar 4 treinen in de week. In 2000 rijden er weer 5 treinen in de week. In 2001 kiest Brunner Mond er voor om het vervoer per water te laten plaatsvinden. De laatste trein met kalksteen rijdt op december 2001. De sporen zijn in 200 opgebroken. In 1998 worden de laatste bestemmingen voor soda in het buitenland geschrapt. Als laatste bestemming wordt er soda per trein naar Maastricht afgevoerd. In 1999 komt er een einde aan dit vervoer.
- FMC/Evonik
In 1993 bouwt FMC zijn fabriek voor de productie van waterstofperoxide. De opening van de fabriek is in 1996. In 1998 krijgt het bedrijf zijn spooraansluiting voor de afvoer van waterstofperoxide. In wijzigt de naam naar Evonik. Op het terrein liggen twee sporen, waarvan er een is voorzien van laadfaciliteiten. De wagons worden met een lier verplaatst op het terrein. Het andere spoor wordt gebruikt om wagens te stallen voor belading. Vier keer in de week vindt er afvoer plaats van waterstofperoxide in ketelwagens. Aan het begin van 2020 neemt het aantal af te voeren wagens toe tot wel 10 per dag.
- Methanor/Bio MCN
In 1976 wordt Methanor opgericht door Akzo, DSM en Dyno. In 1978 wordt de fabriek geopend waar methanol uit aardgas wordt verkregen. In 197 krijgt het bedrijf een spooraansluiting. De aansluiting is alleen voorzien van een lospunt voor ureum en een laadpunt voor lijmen. Aan het eind van de jaren '70 wordt een nieuwe aansluiting met twee sporen aangelegd. Hier zijn laad- en losinstallaties voor formaldehyde en methanol. Na een grondige verbouwing van de fabriek in 2006, heropend de fabriek onder de naam Bio MCN. Er wordt nog steeds methanol geproduceerd, dit maal verkregen uit glycerine. In 1990 verhuist het vervoer van ureum over naar de scheepvaart. In 199 wordt de laatste wagon met lijm afgevoerd. In 2006 komt de afvoer van methanol tijdelijk stil te liggen. Onregelmatig wordt er een ketelwagen met methanol afgevoerd. Het vervoer van methanol wordt in 2007 hervat. Er worden enkele wagons afgevoerd per maand. In 2018 wordt de aansluiting voorlopig voor het laatst bediend.
- Morton/Rohm en Haas/DOW/Reym
In 1988 wordt de chemische fabriek van Morton aan de Valgenweg geopend. In 19 krijgt het bedrijf een spooraansluiting. Sinds 1999 is het bedrijf onderdeel van het Amerikaanse Rohm and Haas. In 2015 is het terrein overgenomen door Reym van DOW. Het spoorvervoer keert echter niet terug. De sporen blijven wel liggen. Enkele keren per week wordt een ketelwagen met natrium uit het Franse Pomblière Saint Marcel anngevoerd. Op 2 december 2004 arriveert de laatste ketelwagen uit Frankrijk. Vanaf dat moment vindt de aanvoer plaats per zeecontainer. Deze wordt vanuit Rotterdam door ACTS naar Veendam gebracht. Vanuit Veendam worden de tankcontainers op een draagwagen van het type Sgmmns geplaatst. Railion brengt deze wagon met trein 55340 naar Onnen. Met trein 55311 komen de tankcontainers aan in Delfzijl. Na lossing gaat de container de omgekeerde weg. In 2013 rijdt de laatste trein.
- Nederlandse Soda Industrie (NSI)/Akzo Nobel/Nouryon
In 1958 krijgt de Nederlandse Soda Industrie een spooraansluiting. Deze wordt gebruikt voor de aanvoer van cokes en kalksteen en de afvoer van soda. In 19 wordt de aansluiting uitgebreid voor de chloorfabriek. In 19 wordt een laadinstallatie voor ammoniak gerealiseerd. In 1978 wordt deze spooraansluiting opgebroken. In 1958 wordt ook een tweede aansluiting gerealiseerd. Deze wordt gebruikt voor het vervoer van zout en sulfaat. In 1971 is de aansluitingsboog in westelijke richting vervangen door een oostelijke boog. Vanaf 1978 vindt de afvoer van soda plaats via deze aansluiting. In 20 zijn de sporen opgebroken. In 1962 wordt een derde spooraansluiting aangelegd naar het terrein. Deze is bestemd voor de afvoer van caustic soda. De aansluiting is in opgebroken, met uitzondering van de functieloze spoorpoort. In 1968 wordt de vierde spooraansluiting op het terrein in gebruik genomen. Deze aansluiting wordt gebruikt voor het vervoer van ammoniak, chloor, chloorkoolwaterstoffen en metylaminen. In 1984 wordt een losspoor voor kalksteen aangelegd, welke tot december 2001 in gebruik blijft. Eind maart 2016 wordt een deel van de sporen van spoorbundel 4 opgebroken. De sporen worden hierbij flink ingekort. Na deze opbraak resteren nog slechts twee kopsporen bij de MCA-verlading (Mono Chloor Azijnzuur). Voor het rangeerwerk beschikt Akzo over diverse locomotieven. In 1982 krijgt Akzo de beschikking over een locomotief van Henschel, type met het fabrieksnummer uit 1959. In 1982 neemt de Akzo de fabrieksnieuwe locomotief in gebruik. Deze is geleverd door Gmeinder en is van het type met het fabrieksnummer . Railion neemt in 2002 de rangeerdienst over van Akzo, inclusief de locomotieven. Hiermee zijn de locomotieven in het gehele havengebied te zien. In 2002 krijgt de Gmeinder locomotief het nummer R9903. In 2002 krijgt de Henschel locomotief het nummer R9904. In 2008 is de R9904 afgevoerd voor de sloop. Ter vervanging van de R9904 is de 363 723 naar Delfzijl gestuurd op 14 augustus 2008 vanuit Zwolle.
Soda wordt in bollenwagons van het type Uces afgevoerd naar diverse glasfabrieken in Nederland, zoals in Leerdam, Maastricht en Tiel. In bulkcontainers gaat soda naar Schiedam. De aan- en afvoer bestaat uit gemiddeld drie ketelwagons met ammoniak als aanvoer en een aantal ketelwagens als afvoer. Vanaf 1972 tot 1984 rijden drie treinen met chloor per week. Vanaf 1984 wordt de frequentie verlaagd tot twee treinen met chloor per week. Vanaf 1984 is er aanvoer van kalksteen uit het Belgische Andenne. Dagelijks rijdt een beladen trein met 30 zelflossers naar Delfzijl. In 1985 komt er een einde aan het vervoer van soda in de Centrale Markthallen van Amsterdam. In 1993 rijdt er voor het laatst een trein met soda naar Tiel. De bulkcontainers met soda naar Schiedam komen in 1993 eveneens te vervallen. In 1994 rijdt de laatste trein met soda naar Leerdam. In 1995 wordt de aansluiting van Philips in Roosendaal voor het laatst bediend. Medio jaren '90 rijden twee keer in de week bloktreinen met chloor naar de vestiging van Akzo in de Botlek. Vanaf januari 1997 gaan deze wagons mee met de afvoertrein naar Lutterade DSM in plaats van rechtstreeks als bloktrein. Tegelijkertijd wordt ook de dienstregeling van de kalktreinen aangepast. De aankomst van de beladen wagons vindt plaats in de avond en nacht. De wagons worden overdag gelost en pas in de daarop volgende nacht weer opgehaald om beladen te worden.
Tot aan 200 rijdt er twee keer in de week een trein met chloor in de nacht tussen Delfzijl en de Botlek. Akzo voert tot aan 2005 ketelwagons met chloroform, dimethylamine en lijm af. In 2006 rijden nog maar enkele wagons met lijm. In april 2006 rijdt de laatste trein met chloor naar de Botlek.
Het vervoer in ketelwagens van chloorazijnzuur is in januari 2012 opgestart naar het Duitse Marschacht. Eind 2015 reed de laatste ketelwagen, omdat het vervoer te marginaal was. Op 29 oktober 2018 wordt Nouryon bediend door DB Cargo. Vervolgens wordt het bedrijf enkele keren in de maand bediend door DB Cargo. Er wordt een ketelwagen met chloorazijnzuur afgevoerd naar het Oostenrijkse Linz. Op 11 februari 2021 rijdt de laatste ketelwagon met monochloorazijnzuur naar Linz. Hiermee komt er een einde aan spoorvervoer bij Nouryon.
- Norgips/Lafarge
Aan de metaalpark vestigt in 1974 Norgips. In wijzigt de naam naar Lafarge. De fabriek produceert onder andere gipsblokken, gipsplaten voor plafonds en wanden en voegenvullers. In 19 krijgt gipsfabriek Lafarge zijn spooraansluiting. De fabriek voert gips aan en af in openbakwagens van het type Eanos of roldakwagons van het type Tamns. Met een kraan worden de wagons beladen vanuit vrachtwagens. Op 31 januari 2008 wordt de fabriek getroffen door brand.
De eerste trein rijdt op november 1999. De frequentie is één bloktrein in de week. Deze komt op maandag aan. Na lossing gaat de trein op terug naar Lippendorf in Duitsland, wat soms wel drie keer per week rijdt. Er was sprake van een einde van het spoorvervoer per mei 2001. Dit bleek niet het geval. Het is zelfs nodig om 2 bloktreinen in de week te laten arriveren tot juli 2001. Dit gips is afkomstig uit Böhlen in plaats van Lippendorf. De tweede trein komt op woensdag- of donderdagochtend aan. De maandagse trein zal in ieder geval tot aan eind 2001 rijden. Aan het einde van 2001 rijdt de trein zelfs drie keer in de week. In 2003 is de frequentie gedaald tot 1 trein in de week. Dit blijft zo tot 31 december 2006. In februari 2008 worden gipsplaten per trein aangevoerd naar de fabriek. De platen worden gelost bij Wagenborg. Ruim een half jaar is er geen spoorvervoer bij de fabriek na de brand. Dit wordt op 16 augustus 2008 hervat. In 2010 rijdt er weer wekelijks een trein met DB Schenker. In augustus 2010 neemt Locon het vervoer over van DB Schenker. Het vervoer is inmiddels teruggegaan tot enkele treinen per jaar. Op 11 januari 2012 rijdt de laatste trein.
- Petrochemie/Delamine
Petrochemie opent in 1969 haar fabriek en krijgt daarbij een aansluiting op het spoor. Hiervoor is het noodzakelijk dat treinen geduwd het terrein opgaan vanaf de aansluiting naar . In 1983 wordt een nieuwe aansluiting aangelegd, welke westelijk is gelegen van de oude aansluiting. Hiermee kan het rangeerproces worden vereenvoudigd. In 1978 opent de nieuwe fabriek van Delamine, welke eigendom is van Akzo, Tosoh Group en de Noordelijke Ontwikkelingsmaatschappij. De fabriek produceert ethylaminen. De aanvoer van grondstoffen, zoals ammoniak, ethyleenchloride en natronloog geschiedt gedeeltelijk per spoor. Hiervoor is in 1978 de spooraansluiting vernieuwd. Gasketelwagens met ammoniak komen van OCI uit Europoort of Geleen. De bediening geschiedt geduwd. De lege wagens worden op het terrein zelf verzameld door de dienstdoende locomotief. Vier keer in de week vindt er aan- en afvoer plaats. Dit is in 2020 tussen 1 à 3 ketelwagens met ammoniak per keer.
- Philips Petrol/A. Hak Appelbloesem
In 19 vestigt het Amerikaanse Philips Petrol zich in Delfzijl. In ketelwagons wordt ammoniak aangevoerd, welke gebruikt wordt in de landbouw. In sluit het bedrijf. In 2008 neemt A. Hak Appelbloesem het terrein in gebruik. In 2007 is er aanvoer van alifatische alcohol (OXO). Deze wordt overgepompt naar tankauto's. In 2009 en 2010 is er aanvoer van buizen uit Duitsland. Deze worden op het terrein opgeslagen. De buizen zijn bestemd voor gebruikt door de Gasunie.
- PPG
In 19 vestigt PPG zich aan de Valgenweg. In 19 krijgt het bedrijf een aansluiting op het spoor. In 19 is het spoor voor het laatst gebruikt.
- Veem & Factor
In 19 vestigt Veem & Factor zich aan de oude binnenhaven op de Damsterkade. Er is een loods met aan weerszijden een spoor. Er is een spoor op de kade, met daarboven een portaalkraan. Aan de andere zijde van de loods is er straatspoor. De aansluiting is in 198 voor het laatst gebruikt. In 19 is het aansluitwissel op de stamlijn verwijderd, maar de sporen op het terrein zijn blijven liggen. In 2016 is de goederenloods gesloopt. De betonnen onderrand van de loods is in 2023 verwijderd.
- Wagenborg I
In 19 vestig Wagenborg zich aan de Visserijweg, tussen het Eemskanaal en de Zeesluizen. Hier wordt in 19 een lang spoor aangelegd. Dit is tot ongeveer 199 in gebruik. Het vervoer verhuist in 1998 naar de nieuwe aansluiting aan de Handelskade Oost.
- Wagenborg II
In 1998 krijgt het bedrijf zijn nieuwe spooraansluiting in het havengebied van Delfzijl. Het bedrijf is gevestigd aan de Handelskade Oost. Er liggen drie sporen, inclusief omloopspoor en kopspoor. De sporen worden afgesloten met een tweetal poorten. Tot februari 2002 is er veel aanvoer van papier voor kranten. De aanvoer van papier verhuisd in maart 2003 naar de vestiging van Wagenborg in de Eemshaven. In 2003 volgt een korte opleving, waarna het vervoer definitief verhuisd naar de Eemshaven. In de winter van 2002/2003 wordt er een wagon met planken of boomstammen aangevoerd. Op 8 november 2006 worden in totaal 28 wagons met staal (damwanden en H-profielen) aangevoerd van Luxemburg. Eind 2009 worden in het najaar enkele treinen met bietenpulp uit Duitsland aangevoerd in zwenkdakwagens. In januari 2010 is er weer tijdelijk vervoer van papier. Tussen oktober 2012 en mei 2015 wordt er twee keer per maand een rongenwagen afgevoerd met vijf containers met zout voor het Duitse Leuna. Eind augustus 2015 worden twee treinen met bietenpulp aangevoerd voor veevoederhandelaar Jelle de Vries in Grou. Begin oktober 2015 rijdt een derde trein met suikerbietenpulp naar deze aansluiting. Dit gebeurt in oktober, november en december nog een aantal keren. In totaal rijden er twaalf treinen. Tussen oktober en december 2016 rijden er ongeveer 8 treinen, bestaande uit 2 groepen van 11 wagons, met bietenpulp naar Delfzijl. Zij worden aangevoerd met Unit Cargo treinen. De lading is afkomstig uit het Duitse Wabern. In februari 2017 wordt de laatste trein met bietenpulp aangevoerd. Vanaf april 2017 worden onregelmatig wagons met boomstammen uit Denemarken aangevoerd. De boomstammen worden per vrachtwagen naar Harlingen vervoerd. Dit vervoer werd eerder in Veendam afgehandeld. In maart 2019 rijdt de laatste trein met boomstammen. Op 2 november 2021 vindt er nieuw vervoer plaats naar Wagenborg. In schuifwandwagens type Habilss voert Lineas geperst afval aan uit Maddaloni nabij Napels in Italië. Per vrachtwagen gaat de lading naar EEW in Delfzijl voor verbranding. De treinen worden gereden met een van TCS gehuurde 1700. Op het dieselbaanvak wordt een G2000 van IRP (Independent Rail Partner) voor de trein gezet. Op 3 november 2021 zijn de geloste wagons opgehaald. De trein rijdt tot eind 2021 op spotbasis. In januari 2022 wordt de trein wekelijks vast opgenomen in de dienstregeling. De trein rijdt echter niet iedere week. In april 2022 wordt DB Cargo gevraagd om het laatste stuk tussen Onnen en Delfzijl te rijden. In januari 2023 rijdt de laatste trein. Het afval gaat over naar de terminal te Coevorden Heege. Per spoor gaat het uit Duitsland naar de terminal. Per vrachtwagen gaat het afval vervolgens naar Delfzijl.
- Wijnne en Barends
Aan de noordzijde van de haven is het terrein van Wijnne en Barends gelegen. Deze krijgt in 19 een aansluiting op het spoor. Vanaf dit terrein is het mogelijk om de bedrijven Boardexpert, EDS, Veem & Factor en Wagenborg te bereiken. Deze situatie blijft tot 1985 gehandhaafd. Zo wordt onder andere het spoor naar Veem & Factor opgebroken. In 1997 resteren er nog maar 2 kruisende sporen op de kade. In 2 is het tweede spoor opgebroken, zodat alleen het spoor langs het laadperron nog aanwezig is. Vanaf 4 november 1998 worden op het kadespoor de containertreinen naar en van Veendam gelost op de kade. Veendam is niet bereikbaar vanwege het onder water lopen van de Tusschenklappenpolder. Op het korte spoor passen slechts 7 containerdraagwagens. In december 1998 komt er weer een einde aan dit tijdelijke vervoer. In 2004 worden tijdelijk weer kleine groepen met containers geladen en gelost. Daarnaast is er incidenteel vervoer van papier in plaats van bij Wagenborg.
Tussen 2010 en 2012 is er afvoer van aluminium, welke is geproduceerd door Aldel. Per vrachtwagen wordt het aluminium naar Wijnne en Barends vervoerd. In 2010 en 2011 is er afvoer van schuifwandwagens met aluminium naar Braunau am Inn in Oostenrijk. In 2012 wordt de laatste wagon met aluminium naar het Zweedse Finspång afgevoerd. Op 6 mei 2022 wordt een met staal beladen wagen van het type Sahimms-tu op de kade geplaatst. De wagon is afkomstig van Outokumpu op de Axelse Vlakte. De staalrollen worden na lossing per vrachtwagen naar het Duitse Norden overgebracht. In de daarop volgende weken worden geregeld twee wagons tegelijkertijd op de kade geplaatst. In de zomer van 2022 wordt dit vervoer vast ingelegd tot het einde van 2022. Na de zomer van 2022 worden er echter geen wagons meer geplaatst. In juli 2023 worden er rongenwagens met stalen profielen op de kade geplaatst. De wagons zijn afkomstig uit Differdange in Luxemburg. Op 8 september 2023 worden vijf rongenwagens met damwanden uit Esch-sur-Alzet op de kade bij Wijnne & Barends geplaatst. Op 9 september 2023 worden de vijf wagons opgehaald en bij Wagenborg neergezet. Op 13 september 2023 worden de nog steeds beladen wagons bij Wagenborg opgehaald en naar Wijnne en Barends gebracht, waar zij werden gelost. Op 21 september 2023 zijn de lege wagons via Onnen naar Wanne-Eickel overgebracht. Sinds die tijd wordt op onregelmatige basis wagons aangevoerd met daarop staalproducten.
|
Bronnen, Referenties en/of Voetnoten
|
