Hofpleinlijn

De Hofpleinlijn is de spoorlijn tussen Rotterdam Hofplein en Scheveningen via Den Haag Hollands Spoor en heeft een lengte van 28,5 kilometer. De spoorlijn is aangelegd als tweede verbindingen tussen Rotterdam en Den Haag, met een aftakking naar het strand van Scheveningen. De opening van het eerste deel, Den Haag Hollands Spoor - Scheveningen, vond plaats op 1 mei 1907. Het tweede deel, Den Haag Hollands Spoor - Rotterdam Hofplein, werd op 1 oktober 1908 geopend.

Geschiedenis

Rond 1900 werden er plannen gemaakt voor een tweede spoorlijn van Rotterdam naar Den Haag en Scheveningen. De spoorlijn zou als lokaalspoorlijn worden aangelegd. Deze spoorlijn zou elektrisch aangelegd gaan worden en voorzien van 10.000 Volt één fase wisselspanning. Op 4 januari 1900 werd hiervoor de Zuid Hollandsche Electrische Spoorweg-Maatschappij (ZHESM) opgericht. De Maatschappij der Exploitatie van Staatsspoorwegen (SS) had een aanzienlijk belang in deze spoorwegmaatschappij. De spoorlijn wordt zo een concurrent van de Oude lijn van de HSM, welke via Delft rijdt. In 1901 verwerft de HSM echter een groot belang in de ZHESM. De HSM besloot om de lijn aan te leggen als hoofdspoorlijn. De benodigde elektriciteit werd opgewekt in een centrale in Leidschendam. Twee stoomturbines zorgden voor de opwekking van een driefasen draaistroom met een spanning van 5.000 Volt. Deze werd door een transformator omgevormd tot tweefasen wisselstroom van 10.000 Volt. Deze spanning werd op het bovenleidingnet gezet, welke in twee gedeelten was gesplitst, waarop elk één fase was aangesloten. De fasescheiding lag tussen Nootdorp en Veenweg en bestond uit een stroomloos gedeelte van 90 meter. Het materieel voor deze spoorlijn werd in 1908 geleverd door de Haarlemse treinenbouwer J.J. Beijnes. Het komt in onderhoud in een speciaal gebouwde werkplaats, op het zelfde terrein waar het centralegebouw staat.

Door de oorlog werd de spoorlijn op sommige plaatsen zwaar beschadigd. Zo was de bovenleiding overal beschadigd en bij Nootdorp is de spoorlijn in tweeën gebroken. In augustus reed weer de eerste stoomtrein over het traject en de spoorlijn werd in gedeelten weer hersteld. Het voormalige ZHESM materieel deed tijdelijk dienst van januari 1946 tot juli 1946 op een deel van de herstelde spoorlijn. Na juli 1946 keerde het materieel echter niet meer terug en werd vervangen door stroomlijnmaterieel.

Aanleg

In 1905 werd begonnen met de aanleg van de spoorlijn.

Voor de aanleg van de spoorlijn door Rotterdam Noord, werd er gebruik gemaakt van een viaduct, welke opgetrokken is uit gewapend beton.

Beveiliging

Wijzigingen

• Om tot een betere verdeling te komen van de fasescheiding werd deze in 19 verplaatst naar en ingekort tot 17 meter. Op deze manier werd een betere verdeling te krijgen van de netten. Ook stranden op deze manier minder treinen als zij met een lagere snelheid het stroomleze gedeelte berijden.

• In 1926 wordt de bovenleidingspanning vervangen door 1.500 Volt gelijkstroom. Op 1 april 1926 vond de omschakeling plaats, zonder dat daarvoor een stroomloze ombouwperiode nodig voor was. De centrale in Leidschendam werd gesloten en vervangen door onderstations bij Den Haag Loolaan en Schiebroek. De benodigde elektriciteit werd verkregen uit het openbare elektriciteitsnet. Het centralegebouw in Leidschendam werd na de sluiting verbouwd en ingericht tot een hal van de lijnwerkplaats.

Stations

Aan de Hofpleinlijn hebben in totaal 15 stations gelegen. In de loop der jaren zijn er van deze 7 gesloten. Drie stations zijn van naam veranderd sinds de aanleg.

Rotterdam Hofplein

Het beginpunt van de spoorlijn in Rotterdam was het station Rotterdam Hofplein. Het station ligt op kilometer punt 0,0.

Rotterdam Bergweg

Het station ligt op kilometer punt 0,9.

Rotterdam Kleiweg

Bij de opening van de spoorlijn heet dit station Schiebroek. In 19 verandert de naam in Rotterdam Kleiweg. Het station ligt op kilometer punt 2,5.

Rotterdam Wilgenplas

In 1933 werd de halte geopend als vervanging van de halte Adrianalaan.

Adrianalaan

In 1924 werd de halte geopend. In 1932 werd de stopplaats al weer gesloten en vervangen door het station Rotterdam Wilgenplas. De stopplaats ligt op kilometer punt 5,4.

Rodenrijs

In 1965 wordt de naam gewijzigd naar Berkel en Rodenrijs. Het station ligt op kilometer punt 5,9.

Berkel

Het station werd gesloten op 30 mei 1965. Het station ligt op kilometer punt 8,4.

Pijnacker

Het station ligt op kilometer punt 11,0.

's-Gravenweg

Het station ligt op kilometer punt 14,6.

Nootdorp-Veenweg

Het station ligt op kilometer punt 16,4.

Voorburg/Leidschendam

Het station ligt op kilometer punt 18,5.

Den Haag Laan van Nieuw Oost Indië

Het station ligt op kilometer punt 21,7.

Den Haag Hollands Spoor

Het station ligt op kilometer punt 23,4.

Wassenaar

Het station ligt op kilometer punt 22,9.

Renbaan

Het station ligt op kilometer punt 24,0.

Pompstationweg

Het station ligt op kilometer punt 27,1.

Scheveningen

Het station ligt op kilometer punt 28,5.

Ingebruikname

De lijn werd vanaf de opening geëxploiteerd door de ZHESM. De eerste twee jaar na de opening, werden de treinen gereden door de stoomtractie. Hiervoor werden tenderstoomlocomotieven van de serie 5500 gebruikt. Deze locomotieven worden gesteld door het depot Rotterdam Delftsche Poort.

Dienstregeling

In 1907 rijden er tussen Den Haag en Scheveningen stoomtreinen. In 1908 stromen de elektrische motorrijtuigen en aanhangrijtuigen in, welke vanaf mei 1908 een proefbedrijf rijden. Op 1 oktober 1908 komt het elektrische materieel in dienst. In 1908 rijdt elk half uur een sneltrein vanuit Rotterdam naar Den Haag in 23 minuten. Deze stopt alleen op Den Haag Laan van Nieuw Oost Indië en Den Haag Hollands Spoor. Enkele treinen stoppen ook in Voorburg - Leidschendam. Naast deze sneltrein rijdt er om de twee uur een stoptrein, welke er 33 minuten over doet. In de zomerdienst rijden de treinen vanuit Hofplein naar Scheveningen direct door, zonder naar Den Haag te rijden. Hierbij wordt er gebruik gemaakt van de verbindingsboog bij de Loolaan. Tot 1914 rijden ook stoomtreinen op dit traject. Deze worden getrokken door een HSM tenderlocomotief uit de serie 700 (NS serie 5500). Deze rijden vooral op Den Haag - Scheveningen. Tussen 1919 en 1926 keren de stoomlocomotieven terug op dit traject, ditmaal locomotieven uit de serie 800 (NS 5800). In 1926 wordt dit materieel tijdelijk vervangen door het Materieel'24 als gevolg van de ombouw naar 1.500 Volt. In 1924 wordt de halte Adrianalaan geopend, waardoor de stoptrein onderweg 11 keer stopt. In 1929 doet de sneltrein er 25 minuten over om van Rotterdam in Den Haag te komen met twee keer stoppen. De stoptrein gaat nu ieder uur rijden en stopt 11 keer. De reisduur van de stoptrein is 36 minuten. In de spitsuren en rond het middaguur rijden extra treinen. Zo rijdt er tussen Den Haag Hollands Spoor en Scheveningen om de twee uur een stoptrein. De spitstreinen stoppen onderweg op meer haltes dan de sneltreinen, maar op minder haltes dan de stoptreinen. Daarnaast rijdt er acht keer per dag een rechtstreekse trein Rotterdam Hofplein - Scheveningen.

In 1938 vervalt het onderscheid tussen stoptreinen en sneltreinen in de spits. De sneltreinen rijden in 23 minuten tussen Rotterdam Hofplein en Den Haag Holland Spoor. Onderweg wordt er vier keer gestopt. In de spits wordt op slechts een deel van de stations gestopt. Buiten de spitsuren rijden er alleen maar stoptreinen tussen Rotterdam en Den Haag. Deze rijden echter wel om de 20 minuten. Onderweg stoppen zij negen keer en doen er 30 minuten over. De stationnementen op de haltes van Adrianalaan, 's-Gravenweg en Nootdorp-Veenweg zijn inmiddels gesloten en in 1933 is het station Rotterdam Wilgenplas geopend, nabij het gelijknamige zwem- en pretpark dat ontstond in de zandafgraving voor de aanleg van de spoorlijn. De enige sneltreinen waren de treinen die elk uur tussen Rotterdam Hofplein en Scheveningen rijden. Tussen Den Haag Hollands Spoor en Scheveningen rijdt een stoptrein die er 16 minuten over doet.

Met uitzondering van het materieel dat op 14 mei 1940 door een Duits bombardement werd verwoest en de mBD 9953, reed het materieel tot aan de spoorwegstaking van 1944.

Opening

De opening van het eerste deel, Den Haag Hollands Spoor - Scheveningen, vond plaats op 1 mei 1907. Het tweede deel, Den Haag Hollands Spoor - Rotterdam Hofplein, werd op 1 oktober 1908 geopend.

Ongevallen

• Op 14 mei 1940 werd het station Rotterdam Hofplein getroffen door een Duits bombardement. Het station werd hierbij volledig verwoest, evenals het aldaar aanwezige materieel. Van het voormalige ZHESM materieel waren de rijtuigen mC 9902, mB 9928 en C 8003 aanwezig. Ook waren de voormalige HSM rijtuigen C 8020 en BC 8005 aanwezig.