Brontekst bekijken van M2 rijtuigen

Vanwege een tekort aan rijtuigen, worden door NS vanaf de zomer van 1989 in totaal 59 rijtuigen van het type M2 gehuurd van de NMBS.

= '''Geschiedenis''' =

In de Centrale Werkplaats van Mechelen worden in 1954 vier rijtuigen gebouwd die als prototypen diende voor nieuwe rijtuigen, welke ingezet worden in het binnenlands verkeer. De vier rijtuigen bevielen goed en met enkele aanpassingen worden tussen 1958 en 1960 in totaal 620 rijtuigen gebouwd door diverse Belgische fabrieken. Er zijn vijf uitvoeringen gebouwd, te weten 35 rijtuigen eerste klas A10, 104 rijtuigen eerste en tweede klas A5B5, 116 rijtuigen tweede klas met bagage-afdeling B8D, 350 rijtuigen tweede klas B11 en 15 rijtuigen tweede klas met bagage-afdeling en een kleine snackbar B7DR. Deze snackbar wordt al snel buiten gebruik gesteld, omdat er nauwelijks gebruik van wordt gemaakt. Hiermee worden de rijtuigen gelijk gemaakt aan de bestaande rijtuigen tweede klas B8D. Zij zijn wel te herkennen aan een opaalwit geschilderd raam. De rijtuigen kunnen door heel het land worden gezien. In 1977 en 1978 zijn 7 rijtuigen B8D verbouwd tot stuurstandrijtuig B8Dx om trekduwtreinen te kunnen vormen met diesellocomotieven. In 1979 volgen nogmaals 8 rijtuig B8D de verbouwing tot B8Dx. Deze zijn geschikt voor inzet met elektrische locomotieven. Vanaf de zomer van 1996 worden de rijtuigen afgevoerd. In juni 2003 worden de laatste rijtuigen afgevoerd.


Rond 1987 voorziet de NS een tekort aan materieel als gevolg van de uitstroom van rijtuigen [[E - Rijtuigen Plan E|Plan E]] tot 1988 en het grootschalige vervoer van dienstplichtige militairen en de invoering van de OV-studentenkaart in 1991. De NS begint een zoektocht naar materieel en vraagt in eerste instantie om rijtuigen bij de Deutsche Bundesbahn. In de diverse buurlandtreinen rijden al rijtuigen van de Deutsche Bundesbahn wat het personeel al kent. De Duitsers geven echter aan dat zij geen rijtuigen over hebben voor verhuur. De NS vraagt vervolgens aan de NMBS of het mogelijk is om rijtuigen M4 te huren. Tussen 21 en 25 november 1988 worden proefritten gereden tussen Zwolle en Roosendaal met twee rijtuigen, de M4 B  en de M4 AD . De trein wordt gereden door locomotief 1110 Uit deze proefritten blijkt dat de marge tussen de geopende deuren en de perrons vrij klein is. Inkorting van de deuren is geen optie vanwege de kosten. Als alternatief worden rijtuigen van het type M2 aangeboden. Op 5 december 1988 arriveren de rijtuigen M2 , M2 , M4 en M4 in Nederland. In Utrecht worden zij bij de HTMU loods van de voormalige werkplaats gecontroleerd door diverse NS onderdelen. De rijtuigen van het type M2 worden acceptabel geacht en de NS besluit om rijtuigen van dit type te gaan huren. Op  december 1988 wordt met de NMBS overeenstemming bereikt over het aantal te huren rijtuigen. Het zijn 20 B rijtuigen, negen AB rijtuigen en acht BD rijtuigen. Deze 37 rijtuigen zullen voor een periode van minimaal 2 jaar te huren. Er zullen met deze 37 rijtuigen in totaal zeven stammen gevormd gaan worden. De NS wilde liever 44 rijtuigen huren, maar er waren niet voldoende rijtuigen tweede klas beschikbaar. Er zijn nog wel 8 rijtuigen eerste klas over voor verhuur en de NS overweegt dan ook om deze rijtuigen te huren. Deze zullen dan gedeklasseerd worden. De huur van deze 8 rijtuigen ketst in eerste instantie af. De NMBS wil kijken of het mogelijk is om per 1 januari 1990 meer rijtuigen tweede klas beschikbaar te hebben voor de verhuur.

Voor de rijtuigen in dienst komen bij de NS, worden er door de NMBS enkele wijzigingen uitgevoerd. Zo zijn de kunststof remblokken met asbest vervangen door gietijzeren remblokken. De handrem is buiten gebruik gesteld en het bijhorende wiel op het balkon is verwijderd. De verwarming werd aangepast aan de spanning voor 1.500 volt, dat in Nederland gebruikelijk is. Ter voorkoming van het leegraken van de batterijen wordt er een relais ingebouwd waarmee de verlichting kan worden uitgeschakeld. De handdoeken in de toiletten worden vervangen door houders voor papieren handdoeken. In de conducteursruimte van het BD-rijtuig komen afdekfolie, een brandblusser en een verbanddoos. Op 13 mei 1989 komen de eerste tien rijtuigen aan in Nederland. Door locomotief 1111 worden zij overgenomen voor de rit naar Zwolle. De rijtuigen worden in groepjes van twee rijtuigen worden de rijtuigen verdeeld over Roosendaal, 's-Hertogenbosch (B 20-38 734 en BD 82-38 658), Nijmegen, Zutphen en Zwolle. In de daarop volgende maanden krijgt het personeel instructie op de rijtuigen. Ook de werkplaats van Zwolle zal enkele rijtuigen krijgen voor instructie. Hier komen de rijtuigen in onderhoud. Op 13 juli 1989 worden door de NMBS 13 rijtuigen naar de Zwolse werkplaats overgebracht. Omdat de rijtuigen niet gecombineerd kunnen worden met de andere rijtuigen, zullen er vaste stammen worden gemaakt. Deze bestaan uit vier rijtuig (B + B + A + BD). Indien nodig kunnen twee stammen gekoppeld worden. De rijtuigen worden 13 juli 1989 en 23 augustus 1989 opgenomen in het materieelbestand van de NS. 

Per 27 mei 1990 worden nogmaals 10 rijtuigen door de NMBS verhuurd aan de NS. Er komen 9 rijtuigen aan op 2 maart 1990. Dit zijn drie rijtuigen AB en zes rijtuigen B. In juni 1990 wordt het tiende, een BD, rijtuig geleverd. In juli 1990 komen 10 rijtuigen eerste klas aan in Nederland. Deze rijtuigen zijn eind 1989 al aan de NS aangeboden, maar de NS toonde in eerste instantie geen belangstelling hiervoor. Er zullen 8 rijtuigen worden gedeklasseerd tot rijtuig tweede klas. Zij zullen per 2 september 1990 ingezet gaan worden. De gedeklasseerde rijtuigen zijn A 18-38 601, A 18-38 612, A 18-48 608, A 18-48 611, A 18-48 614, A 18-48 616, A 18-48 620 en A 18-48 623. De twee andere rijtuigen eerste klas (A 18-48 606 en A 18-48 625) zullen aangepast worden om mensen in een rolstoel en fietsen te kunnen vervoeren op een balkon. Daarnaast wordt een compartiment in het rijtuig aangewezen voor de conducteur, waar apparatuur voor de Telerail in geplaatst kan worden. In oktober 1990 wordt een extra rijtuig tweede klas gehuurd. Het is de B 20-38 830. Het rijtuig wijkt af ten opzichte van de andere rijtuigen. Het rijtuig is namelijk voorzien van Telerail en andere zaken die door de hoofdconducteur nodig zijn. Hiermee is het mogelijk dat dit rijtuig in de omloop van een BD-rijtuig kan worden ingezet. Daarnaast is er nog de wens om een extra BD rijtuig en rijtuigen eerste klas te huren. In juli 1991 wordt er een BD rijtuig door de NMBS beschikbaar gesteld.

In december 1992 laat de NMBS weten dat de huur beëindigd gaat worden van de rijtuigen per 29 mei 1993. Er gaan 51 van de 59 rijtuigen terug naar België. Er kunnen nog 8 rijtuigen eerste klas een jaar langer worden gehuurd. Vanaf april 1993 worden de rijtuigen al deels teruggetrokken uit de diensten om de aangebrachte wijzigingen ongedaan te maken. In juni 1993 gaat een groot deel van de rijtuigen terug naar de NMBS. De huur van de rijtuigen eindigt in september 1993. De NS verwachtte niet dat het aantal zitplaatsen gehandhaafd kon blijven in verband met de naderende afvoer van de treinstellen Materieel'54 welke zijn geïsoleerd met asbest. Aan de NMBS wordt gevraagd of het mogelijk is om de rijtuigen een jaar langer te huren. Er kunnen nog 9 rijtuigen langer gehuurd worden. Dit zijn de A 18-38 601, A 18-48 606, A 18-48 608, A 18-48 614, A 18-48 616, A 18-48 62, A 18-48 623, A 18-48 625 en BD 82-38 653. Het plan is om een deel van deze rijtuigen te deklasseren tot tweede klas rijtuigen. Tussen een tweetal locomotieven van de serie [[6400/6500 - Diesel locomotieven serie 6400/6500|6400]] zullen de rijtuigen ingezet gaan worden tussen Zwolle en [[Almelo]]. Dit plan is alleen mogelijk als er voldoende locomotieven beschikbaar zijn in de goederendienst. Een dergelijk trein kost namelijk 3 locomotieven, waarbij de derde dienst zal doen als leverancier voor de elektrische energie om de rijtuigen te voorzien van licht en warmte. Daarop wordt bekeken of de energielocomotief dienst kan doen als stuurstand. Dit plan vindt echter geen doorgang. De laatste rijtuigen keren op 29 mei 1994 achter de 1622 terug naar de NMBS.


= '''Technische gegevens''' =

De rijtuigen hebben een lengte van 24,00 meter, een breedte van 3,098 meter en een hoogte van 3,774 meter. De rijtuigen hebben een gewicht van 33 ton. Het A rijtuig biedt plaats aan 68 reizigers eerste klas. Het AB rijtuig biedt plaats aan 36 reizigers eerste klas en 47 reizigers tweede klas. Het B rijtuig biedt plaats aan 106 reizigers tweede klas. Het BD rijtuig biedt plaats aan 75 reizigers in de tweede klas. De rijtuigen zijn toegelaten voor een maximum snelheid van 140 kilometer per uur.
 

= '''Uitvoering''' =

De rijtuigen zijn opgetrokken uit staal, type . Zij zijn geheel elektrisch gelast. De bodemplaat bestaat uit vier langsliggers van . Aan de uiteinden zijn kopbalken om de langsliggers bij elkaar te houden. Voor de stevigheid zijn twee spilbalken en drie dwarsliggers geplaatst tussen de langsliggers. Het geraamte van het rijtuig bestaat U-profielen, welke zijn bekleed met staalplaat met een dikte van 2 millimeter. De vloerplaat is van  Daarboven op zijn multiplex platen bevestigd, welke is overtrokken met linoleum. De vloer van het rijtuig is bekleed met . De twee deuren zijn dubbele draai/vouwdeuren. De deuren liggen tussen de draaistellen, wat de aanduiding M oplevert voor deze rijtuigen. De deuren zijn door het treinpersoneel centraal te vergrendelen en te ontgrendelen. De rijtuigbak is aan de binnenzijde voorzien van . Dit zorgt voor de geluidsisolatie in het rijtuig. De sluitseinen zijn elektrisch en boven de bufferbalk geplaatst. De buffers zijn van het type Ringfeder. De onderste trede is voorzien van verlichting. Deze worden geactiveerd door middel van een contact in de deur. Wanneer de deur geopend wordt, wordt de verlichting ingeschakeld. De ramen zitten in aluminium sponningen. Het onderste, vaste deel bestaat uit dubbelglas. Aan de bovenzijde zijn vier kleine ruiten, waarvan er twee open kunnen schuiven. Deze vier ruiten hebben enkelglas. Ieder rijtuig is voorzien van een toilet. Aan de binnenzijde zijn deze volledig bekleed met aluminium.

De rijtuigen worden verwarmd door middel van ingeblazen lucht. Deze wordt door een verwarmingskoffer onder het rijtuig verwarmd door stoom of door elektriciteit. De verwarmde lucht wordt door middel van ventilatoren het rijtuig ingeblazen. De elektrische verwarming is geschikt voor 3.000 volt gelijkstroom. De verwarmingskoffer onder de rijtuigen heeft een vermogen van 27 kW. De stoomverwarming is gelegen in buizen langs de zijwanden, welke zijn afgedekt door een roestvrij stalen koker. De elektrische radiatoren zijn onder de banken geplaatst. De verwarming wordt ingesteld in de eerste klas door middel van omgevingsthermostaten. In de tweede klas kan de reiziger de thermostaat instellen op aan, half of uit. De verwarming kan het rijtuig met maximaal 20 graden verwarmen ten opzichte van de buitentemperatuur. De B11 rijtuigen zijn voorzien van radiatoren van SEM uit Gent. De warme lucht stroomt hierbij door de radiator. De overige rijtuigen zijn voorzien van radiatoren van Westinghouse, waarbij de lucht langs de buitenwanden stroomt. De verlichting in het rijtuig vindt plaats door middel van buislampen met fluorescerende verlichting. Deze lampen werken op een spanning van 72 volt wisselstroom. Deze stroom is afkomstig van een omvormer onder het rijtuig. Deze is aangesloten op de batterij. De batterij wordt gevoed vanuit een asgenerator. Op het dak zijn ventilatoren geplaatst die zorg dragen voor de ventilatie in het rijtuig.

De draaistellen zijn opgetrokken uit staal, type . Zij zijn van het type Schlieren 23 en elektrisch gelast. Voor de primaire vering van het draaistel is gebruik gemaakt van helicoïdale veren. De secundaire vering bestaat uit helicoïdale veren. De radstand bedraagt  meter. Het remwerk is in het draaistel gebouwd. Het remwerk bestaat uit een automatische rem van Oerlikon met twee standen. Een normale en een hoge druk stand. De hoge druk rem werkt vanaf een snelheid van 60 kilometer per uur. Het remwerk is door middel van twee paar luchtkoppelingen (voor ieder remsysteem één) aangesloten op de doorgaande luchtleidingen onder de rijtuigbak. De remmen worden aangestuurd door een . De aspotten zijn voorzien van rollagers. 

Bij de aflevering van de rijtuigen zijn zij donkergroen geschilderd. Het dak is in een donkere kleur grijs geschilderd. De draaistellen zijn donkergrijs geschilderd. De klasse aanduidingen zijn naast de deuren geschilderd. Halverwege de jaren ’80 werd de donkergroene kleur vervangen door het Bordeaux rood met een witte baan onder de ramen. De klasse aanduidingen zijn in het wit aangebracht naast de deuren.

De banken zijn aan weerszijden van een gangpad geplaatst. In de eerste klas zijn aan weerszijden van het gangpad tweezitsbanken geplaatst en in de tweede klas is aan een zijde van het gangpad een tweezitsbank en aan de andere zijde een driezitsbank. De banken zijn bekleed met schuimrubber. In de tweede klas is dit schuimrubber overtrokken met groen of blauw kunstleer. In de eerste klas zijn de banken bekleed met rood of groen mohair velours. De kleuren gaven aan of er gerookt mocht worden. De groene kleur is bestemd voor rokers, terwijl de blauwe en rode banken zijn bestemd voor de niet rokende reiziger. De rugleuningen zijn zeer hoog. Het plafond is bekleed met geperforeerde platen in bakeliet. De zijwanden van de rijtuigen eerste klas zijn bekleed met gepolierd acajou. De rijtuigen tweede klas hebben zijwanden met grijze melamine platen. Om de ramen af te dekken tegen de zon zijn er rolgordijnen met een donkere, doorzichtige stof. De bagagerekken zijn boven de banken geplaatst. 


= '''Inzet''' =

De rijtuigen zullen door de NS worden ingezet tussen Zwolle en Roosendaal in de serie 4600. Vanaf september 1989 zullen de rijtuigen ingezet gaan worden. 

De [[dienstregeling 1989/1990]] laat de eerste inzet zien van de eerste stammen per 3 september 1989. Een stam bestaat uit vier rijtuigen in de combinatie van B + B + A + BD. Indien nodig kunnen twee stammen gecombineerd worden. Er zijn  diensten voor de rijtuigen in omloopgroep . De rijtuigen zullen worden getrokken door een locomotief van de serie 1100. Als gevolg van defecten aan rijtuigen komen ook samenstellingen van 6 of 7 rijtuigen voor. In november 1989 zijn er dusdanig veel rijtuigen defect, dat er een stam wordt vervangen door drie treinstellen [[V - Treinstellen Plan V|Plan V]]. Vanaf januari 1990 is de inzet van de rijtuigen stabiel en kunnen de treinstellen Plan V weer worden vervangen.

De [[dienstregeling 1990/1991]] heeft  diensten voor de  rijtuigen. Deze diensten zijn opgenomen in omloopgroep  en verdeeld over de serie 4600 (Roosendaal - Zwolle). Met ingang van de winterdienstregeling 1990 op 2 september 1990 zullen 10 eerste klas rijtuigen extra ingezet gaan worden. Van deze rijtuigen zullen er 8 gedeklasseerd worden. Er is een plan om deze rijtuigen in te zetten met andere rijtuigen in de serie 3500 tussen Zwolle en Eindhoven. De aanpassingen aan deze rijtuigen zijn echter van dien aard dat er wordt afgezien van de gemengde inzet. De nieuwe rijtuigen worden uiteindelijk bij elkaar gehouden en zullen een stam van 7 rijtuigen vormen, waarbij slechts 1 rijtuig ingericht is als eerste klas rijtuig. Deze stam zal van maandag tot en met vrijdag rijden in de treinen 4622/4645/4660/4679. Op vrijdag rijdt de stam echter trein 4677 in plaats van trein 4679. In het weekeinde is deze stam te zien in de treinen 46/46

De [[dienstregeling 1991/1992]] heeft  diensten voor de  rijtuigen. Deze diensten zijn opgenomen in omloopgroep  en verdeeld over de serie 3600 (Roosendaal - Zwolle).

De [[dienstregeling 1992/1993]] heeft  diensten voor de  rijtuigen. Deze diensten zijn opgenomen in omloopgroep  en verdeeld over de serie 3600 (Roosendaal - Zwolle).

Op 23 mei 1993 gaat de [[dienstregeling 1993/1994]] in. Er zijn  diensten voor de  rijtuigen. Deze diensten zijn opgenomen in omloopgroep  en verdeeld over de serie 3600 (Roosendaal - Zwolle).
In het weekend van 4 en 5 september 1993 worden vier rijtuigen uitgeleend aan de VSM, om zo capaciteit aan hen beschikbaar te stellen tijdens Terug naar Toen 1993. De rijtuigen rijden samen met drie zogenoemde Oostenrijkers tussen [[Apeldoorn]] en [[Beekbergen]]. Met het ingaan van de winterdienstregeling 1993/1994 op  , is er nog slechts 1 omloop met 1 dienst opgenomen. De compositie in deze dienst heeft  rijtuigen. Omloop BAR heeft 1 dienst in de serie 3600 van maandag tot en met vrijdag. Dit zijn de treinen 3627/3636/3653/3662. De dienst begint en eindigt in Zwolle. Op maandag wordt de trein getrokken door een locomotief van de serie 1200, van dinsdag tot en met donderdag door een 1300 en op vrijdag door een 1600. Op 26 mei 1994 doen de rijtuigen voor het laatst dienst in de serie 3600. In de Zwolse werkplaats worden de rijtuigen klaar gemaakt om terug naar België te worden gebracht.


== '''Inzet bij Lovers Rail''' ==

Voor het rijden van treinen door [[Lovers Rail]] tussen [[Amsterdam Centraal|Amsterdam]] en [[IJmuiden]] (Kennmerstrand Express) en tussen Amsterdam en [[Lisse]] (Keukenhof Express) is het bedrijf op zoek naar materieel. NS Materieel is wel genegen om rijtuigen [[W - Rijtuigen Plan W|Plan W]] te verhuren aan de nieuwe spoorwegmaatschappij met een huurprijs van 100.000 gulden per maand per rijtuig. Lovers gaat niet in op dit aanbod en gaat elders kijken. Bij de NMBS zijn een aantal rijtuigen eerste klas over van het type M2. Op 19 juli 1006 worden vier rijtuigen aangeschaft. Samen met gehuurde diesellocomotieven van de serie [[2200/2300 - Diesel locomotieven serie 2200/2300|2200]] worden de diensten uitgevoerd, waarbij de locomotieven zich aan weerszijden van de rijtuigen bevinden. Op 1 augustus 1996 komen de vier donkergroene rijtuigen A 18-48 610, A 18-48 602, A 18-48 630 en A 18-48 628 aan in Nederland vanuit Oostende. Zij worden op de [[Kijfhoek]] neergezet en op 2 augustus 1996 worden zij naar het [[Amsterdam Westelijk Havengebied|havengebied van Amsterdam]] overgebracht. Later op de dag gaan zij achter de locomotieven [[6400/6500 - Diesel locomotieven serie 6400/6500|6444 en 6464]] via de [[Watergraafsmeer]] naar [[Hoofdwerkplaats Haarlem|Haarlem]]. Hier worden de rijtuigen in het mintgroen met donkergroen dak geschilderd. Op 7 augustus 1996 is de LR 1 afgeleverd in de nieuwe kleuren, echter zonder opschriften. Het irjtuig wordt opgehaald door de locomotieven 2202 en 2207 en naar de Watergraafsmeer overgebracht. Tussen 8 en 10 augustus 1996 vinden er proefritten plaats door Lovers Rail met het oog op de exploitatie van de 'Kennemerstrand Expres'. De proefritten rijden tussen Amsterdam Centraal en IJmuiden. De proefritten worden verreden met de gehuurde locomotieven 2202 en 2207, met daartussen rijtuig LR 1. De drie andere rijtuigen zijn op 9 augustus 1996 afgeleverd en wel voorzien van opschriften 'Kennemerstrand Expres'. Boven de ramen werd de route tussen Amsterdam en IJmuiden weergegeven. Op de deuren werd het logo van Lovers Rail geplaatst. Aan de uiteinden van de rijtuigen is reclame opgebracht van Marktkauf uit Beverwijk. Op 11 augustus 1996 reed de officiële openingstrein tussen Amsterdam en IJmuiden. Vanaf 12 augustus 1996 rijdt Lovers Rail een tweeuursdienst tussen beide plaatsen. In juni 1997 blijken 3 van de 4 rijtuigen te kampen met defecten. Twee rijtuigen zijn snel te repareren door technici van de NMBS. De LR 4 kampt echter met een defect aan het remwerk. Het rijtuig wordt uit de stam gerangeerd en gaat naar Oostende voor het herstel. 


In het voorjaar van 1998 worden 17 tweede klas M2 rijtuigen aangeschaft bij de NMBS. Hierbij zijn 5 stuurstandrijtuigen. Zij worden genummerd in de serie LR 005 - LR 021. De rijtuigen zullen worden opgeknapt bij de SNCF werkplaats Cannes-La Bocca. Door Desdoigts et Associés wordt het interieur opgeknapt. De vier rijtuigen die in 1996 zijn aangeschaft, worden in januari 1998 gereviseerd. Zij krijgen hierbij een donkerblauwe kleur aan de buitenzijde. Daarnaast worden de rijtuigen vernummerd van LR 1 - LR 4 naar LR 001 - LR 004. Op 7 maart 1998 keren de eerste twee rijtuigen terug naar Nederland. Het zijn de LR 002 en LR 004, ingeklemd tussen de locomotieven 2554 en 2556 van de NMBS. De trein wordt overgebracht naar de metrowerkplaats van het Amsterdamse vervoerbedrijf GVB in Diemen. Lovers Rail wilde bekijken of het mogelijk was om het materieel bij deze werkplaats te onderhouden. Op 17 maart 1998 gingen de rijtuigen en de NMBS locomotieven 2554 en 2556 terug naar de Watergraafsmeer. De twee daarop volgend dagen worden er proefritten verreden tussen Amsterdam en Lisse. Rond 20 maart 1998 keren ook de rijtuigen LR 001 en LR 003 terug naar Nederland. Eind maart 1998 worden de rijtuigen LR 001 - LR 004 voorzien van opschriften Keukenhof Express en fleurige tulpen. In juni 1998 arriveren de rijtuigen LR 005, LR 006 en LR 007. Op 23 juni 1998 worden zij gepresenteerd als nieuwe rijtuigen. De rijtuigen zijn donkerblauw geschilderd, met oranje en groene bollen. Op de rijtuigen prijkt de naam Optio, de merknaam van Lovers Rail. De rijtuigen wijken af ten opzichte van de vier eerdere rijtuigen door het ontbreken van tussenwanden in het rijtuig. In het midden van het rijtuig is een bar geplaatst en aan de einden van het rijtuig is er ruimte voor het stallen van fietsen en zijn er een aantal stoelen. De rijtuigen zijn niet voorzien van toiletten en prullenbakken. Om de bar van energie te kunnen voorzien, zijn er aggregaten geplaatst in gehuurde, oranje bagagerijtuigen, type Dms, van de NMBS. In juni 1998 zijn de rijtuigen LR 001 - LR 004 aan buitenzijde voorzien van nieuwe bestickering. Op 16 juni 1998 arriveren de rijtuigen LR 005 - LR 008 in Nederland. Later in de maand juni 1998 arriveren de rijtuigen LR 008, LR 013 en LR 015 in Nederland. Eind september 1998 arriveren zes rijtuigen uit Cannes, het zijn de LR 009 - LR 012, LR 014 en LR 016. Door de late levering was het niet mogelijk om nieuwe diensten te rijden die gepland waren. Om de huur van twee bagagewagens Dms te kunnen beëindigen, worden de aggregaten van deze rijtuigen overgezet in de rijtuigen LR 001 en LR 002. Deze worden op 16 oktober 1998 in de rijtuigen geplaatst. Uiterlijk worden zij niet aangepast en geven aan rijtuigen te zijn voor IJmuiden. Aan de binnenzijde zijn de rijtuigen echter geblindeerd en niet toegankelijk. De twee bagagewagens Dms keren vervolgens terug naar de NMBS. Op 1 en 8 november 1998 rijdt een Optio stam toelatingsproefritten. Op 1 december 1998 maakt Lovers Rail bekend voorlopig niet te gaan rijden tussen [[Hilversum]] - [[Utrecht Centraal]] en tussen [[Leiden]] - [[Den Haag Centraal]]. De verliezen tussen Amsterdam en Haarlem zijn aanzienlijk en CGEA, het moederbedrijf van Lovers Rail, voelt er niets voor om de twee diensten ook met verlies te exploiteren. Op 6 december 1998 worden de rijtuigen LR 009 - LR 012, LR 014 en LR 016 van de Watergraafsmeer naar Roosendaal overgebracht. Op  december 1998 zijn de rijtuigen naar België overgebracht voor garantiewerkzaamheden. De rijtuigen LR 009 - LR 011, LR 014 en LR 016 keren op 29 december 1998 terug naar de Watergraafsmeer. Rijtuig LR 012 werd op 30 december 1998 via goederentreinen naar de Watergraafsmeer gebracht. 

In de tweede helft van juni 1999 komen drie van de vijf stuurstandrijtuigen aan in Nederland. De LR 018 en LR 020 zijn nooit in Nederland geweest. Onduidelijk is ook welk NMBS rijtuig is verbouwd en vernummerd naar Lovers Rail rijtuig. De verbouwde NMBS rijtuigen zijn de 50 88 82-48 610-5, 50 88 82-48 634-5, 50 88 82-48 636-0, 50 88 82-48 637-8 en 50 88 82-48 705-3. Het was de bedoeling om de rijtuigen van ATB te voorzien in de [[Hoofdwerkplaats Tilburg|Tilburgse werkplaats]]. De kosten van de inbouw bedroegen meer dan de aanschaf van een rijtuig. Daarnaast kan het tot zes maanden duren om de ATB in te bouwen in de rijtuigen. Met hun statische omzetters was het mogelijk geweest om de rijtuigen LR 001 en LR 002 te vervangen in een stam. Op 24 juli 1999 gaan de rijtuigen van de Kijfhoek naar de Watergraafsmeer. Er is nog sprake geweest van huur van vier rijtuigen door [[NoordNed]] voor inzet in de noordelijke provincies tussen twee locomotieven serie 6400. De verhuur gaat niet door omdat NoordNed nog twee [[DH - Treinstellen DH (Wadloper)‎|motorwagens DH-I]] kan huren van de NS. Na het staken van de treindienst gaan de rijtuigen op 12, 13 en 14 oktober 1999 terug naar België. De rijtuigen zullen mogelijk gebruikt gaan worden voor een dochteronderneming van CGEA in Bretagne. De rijtuigen worden daartoe verzameld op het emplacement van Gray in Frankrijk. De rijtuigen LR 003 en LR 004 zijn terecht gekomen bij de museumvereniging La Vapeur du Trieux in het Franse Palmpol.


''Inzet''

De eerste inzet van een rijtuig voor Lovers vindt plaats op 8 augustus 1996 tijdens de eerste proefritten. Deze proefritten worden tot 10 augustus 1996 gereden. Op 11 augustus 1996 rijdt Lovers Rail de openingstrein van Amsterdam Centraal naar IJmuiden. Vanaf 12 augustus 1996 tot en met 30 september 1996 wordt een tweeuursdienst gereden tussen Amsterdam en IJmuiden, waarbij er 4 keer per dag een trein rijdt. De rit duurt 49 minuten. Deze treinen rijden met de locomotieven 2202 en 2207 en 4 rijtuigen. Voor het vervoer van fietsen rijdt een wagon van het type Tms mee. Onderweg wordt er gestopt op de stations van Haarlem, Santpoort Noord en Westerveld.

In februari 1997 wordt een vergunning verleend voor het rijden van treinen tussen Amsterdam en Haarlem. De start wordt echter uitgesteld tot . Tussen 27 maart en 31 mei 1997 rijden vijf slagen van Amsterdam naar IJmuiden als Kennemerstrand Expres. Deze treinen rijden om de twee uur. Tussen 1 juni en 30 september 1997 wordt een uursdienst aangeboden, waarbij er 11 treinen per dag rijden. Er zijn dan twee composities nodig. Deze treinen rijden met twee locomotieven van de serie 2200.

Per 26 maart 1998 gaat de Keukenhof Express rijden tussen [[Amsterdam Centraal]] - [[Lisse]]. Op deze dag rijdt een rit voor de pers. De ritten kunnen op meer belangstelling rekenen dan de dienst naar [[IJmuiden]]. Op 25 april 1998 rijdt een trein speciaal voor het bloemcorso tussen Amsterdam en Leiden via Lisse. Hiervoor komen vier M2 rijtuigen speciaal uit Antwerpen met de NMBS locomotieven 2553 en 2558. Op 24 mei 1998 rijdt de laatste Keukenhof Express. Op 25 mei 1998 zou de Spaarne express tussen Amsterdam en Haarlem gaan rijden, nadat het rijden van deze trein al eerder drie keer was uitgesteld. Er gaat een halfuursdienst rijden met twee stammen, bestaande uit twee locomotieven NMBS 25.5 en 4 rijtuigen. Medio mei 1998 wordt bekend dat deze trein wederom niet gaat rijden, omdat het betreffende materieel nog in Cannes staat bij de SNCF om verbouwd te worden. Op 26 mei 1998 gaat de trein echter toch rijden. Er zijn twee stammen, een met de rijtuigen die gebruikt worden voor de Keukenhof Express (met aangepaste opschriften). De tweede stam bestaat uit vier Duitse rijtuigen (3 Am en 1 Ar) van de Freundenkreis Eisenbahn Köln. Zolang het beoogde materieel niet voor handen is, is het rijden met deze treinen gratis. Vanaf 8 juni 1998 vervallen vroege slagen, de laatste twee slagen en de verlengde dienst op donderdagavond. Op 15 juni 1998 wordt voor deze verbinding zelfs een uurdienst gereden, omdat de huur voor de Duitse rijtuigen werd beëindigd. Op 24 juni 1998 wordt de halfuurdienst hervat met het beschikbaar komen van de nieuwe rijtuigen. Vanaf 29 juni werd een derde stam geformeerd met de kort daarvoor afgeleverde rijtuigen. De rijtuigen LR 001 - LR 004 worden uit deze verbinding gehaald. De Kennemerstrand Express van Haarlem naar IJmuiden rijdt vanaf 24 mei 1998 niet. Ook de maand juni wordt deze trein niet gereden als gevolg van een tekort aan locomotieven. NS Cargo biedt twee [[6400/6500 - Diesel locomotieven serie 6400/6500|locomotieven serie 6400]] (6462 en 6463) aan voor verhuur, maar dit ketst af op de prijs. Eind juni 1998 was het mogelijk om weer te rijden, nadat de 2207 door de Tilburgse werkplaats was afgeleverd. Op 2 juli 1998 arriveerde ook de 2215 bij Lovers. De tweeuurdienst tussen Amsterdam en IJmuiden probeerde Lovers te vervangen door een uurdienst tussen Haarlem en IJmuiden met ingang van 2 juli 1998. Pas op 6 juli 1998 gaat de Kennemerstrand Express rijden met de rijtuigen LR 001 - LR 004. Op 30 augustus 1998 zal de laatste rijdag zijn, maar als gevolg van een niet te herstellen defect aan locomotief 2215, rijdt de Kennemerstrand Expres op 29 augustus 1998 voor het laatst. Het was de bedoeling dat per 31 augustus 1998 de treinen Hilversum - Utrecht Centraal en tussen Leiden - Den Haag Centraal. Op tussengelegen stations zal niet worden gestopt. De start gaat echter niet door, vanwege het nog niet aanwezig zijn van stuurstandrijtuigen. Twee stuurstandrijtuigen kunnen op hun beurt twee locomotieven van de Reeks 25.5 van de NMBS vrij spelen. De twee stammen hoeven dan niet meer in trek/trek formatie te rijden. De twee vrijgekomen locomotieven zijn dan beschikbaar voor het rijden van twee andere stammen. Ook in september 1998 gaan de nieuwe diensten niet rijden. Op 1 oktober 1998 wordt aangekondigd dat deze diensten pas in 1999 zullen gaan rijden bij aflevering van voldoende materieel. Met name de inbouw van ATB in de stuurstandrijtuigen is een tijdrovend proces. De optie om in de tussentijd vier [[1100 - Elektrische locomotieven serie 1100|locomotieven serie 1100]] (1115, 1122, 1142 en 1152) te huren laat Lovers verlopen vanwege de hoge huurprijs. Vanaf 19 oktober 1998 rijden de van aggregaten voorziene rijtuigen LR 001 en LR 002 mee in de Optio treinen tussen Amsterdam en Haarlem. 

Per 27 maart 1999 gaat de Keukenhof Expres weer rijden in een uurdienst. Er zijn twee stammen beschikbaar met ieder een generatorrijtuig. Daarnaast zijn de rijtuigen LR 003 en LR 004 zijn beschikbaar voor het versterken van de stammen. De Kennemerstrand Expres komt in 1999 niet terug. De Keukenhof Expres rijdt op 19 mei 1999 voor het laatst. Met het ingaan van de [[dienstregeling 1999/2000]] rijden de treinen tussen Amsterdam en Haarlem van 6.00 tot 23.00. Er zal niet meer op zaterdag worden gereden.

Op 1 oktober 1999 rijdt de 2554 met 5 rijtuigen van Amsterdam naar Hengelo. Hier


{| class="wikitable" style="width:80em;"
! Lovers rail nummer || NMBS nummer || Aflevering || In dienst || Ter zijde || Afvoer naar België
|-
! '''LR 1'''
| 20 88 18-48 610-4 || 2 augustus 1996 || 11 augustus 1996 || 14 september 1999 || oktober 1999
|-
! '''LR 2'''
| 20 88 18-48 602-1 || 2 augustus 1996 || 11 augustus 1996 || 14 september 1999 || oktober 1999
|-
! '''LR 3'''
| 20 88 18-48 630-2 || 2 augustus 1996 || 11 augustus 1996 || 14 september 1999 || oktober 1999
|-
! '''LR 4'''
| 20 88 18-48 628-6 || 2 augustus 1996 || 11 augustus 1996 || 14 september 1999 || oktober 1999
|-
! '''LR 005'''
| 50 88 20-48 825-4 || 16 juni 1998 || 24 juni 1998 || 14 september 1999 || oktober 1999 
|-
! '''LR 006'''
| 50 88 20-48 871-8 || 16 juni 1998 || 24 juni 1998 || 14 september 1999 || oktober 1999
|-
! '''LR 007'''
| 50 88 20-48 928-6 || 16 juni 1998 || 24 juni 1998 || 14 september 1999 || oktober 1999
|-
! '''LR 008'''
| 50 88 20-48 842-9 || juni 1998 || 24 juni 1998 || 14 september 1999 || oktober 1999
|-
! '''LR 009'''
| 50 88 20-48 733-0 || september 1998 || 1998 ||  || oktober 1999 
|-
! '''LR 010'''
| 50 88 20-48 888-2 || september 1998 || 1998 ||  || oktober 1999
|-
! '''LR 011'''
| 50 88 20-48 922-9 || september 1998 || 1998 ||  || oktober 1999
|-
! '''LR 012'''
| 50 88 20-48 920-3 || september 1998 || 1998 ||  || oktober 1999
|-
! '''LR 013'''
| 50 88 20-48 647-2 || juni 1998 || 1998 || 14 september 1999 || oktober 1999
|-
! '''LR 014'''
| 50 88 20-48 837-9 || september 1998 || 1998 ||  || oktober 1999
|-
! '''LR 015'''
| 50 88 20-48 717-3 || juni 1998 || 1998 || 14 september 1999 || oktober 1999
|-
! '''LR 016'''
| 50 88 20-48 944-3 || september 1998 || 1998 ||  || oktober 1999
|-
! '''LR 017'''
| 50 88 82-48 || juni 1999 || n.v.t. || n.v.t. || oktober 1999
|-
! '''LR 018'''
| 50 88 82-48 || n.v.t. || n.v.t. || n.v.t. || n.v.t.
|-
! '''LR 019'''
| 50 88 82-48 || juni 1999 || n.v.t. || n.v.t. || oktober 1999
|-
! '''LR 020'''
| 50 88 82-48 || n.v.t. || n.v.t. || n.v.t. || n.v.t.
|-
! '''LR 021'''
| 50 88 82-48 || juni 1999 || n.v.t. || n.v.t. || oktober 1999
|-
|}


== '''Inzet per dienstregelingjaar''' ==

De inzet per dienstregeling jaar in de serie en eventuele bijzonderheden: 

* '''[[Overzicht gebruikte treinnummers in 1989/1990|1989/1990]]:''' 4300, 4600
* '''[[Overzicht gebruikte treinnummers in 1990/1991|1990/1991]]:''' 4600
* '''[[Overzicht gebruikte treinnummers in 1991/1992|1991/1992]]:''' 3600
* '''[[Overzicht gebruikte treinnummers in 1992/1993|1992/1993]]:''' 3600
* '''[[Overzicht gebruikte treinnummers in 1993/1994|1993/1994]]:''' 3600
* '''[[Overzicht gebruikte treinnummers in 1996/1997|1996/1997]]:''' 
* '''[[Overzicht gebruikte treinnummers in 1997/1998|1997/1998]]:''' 
* '''[[Overzicht gebruikte treinnummers in 1998/1999|1998/1999]]:''' 
* '''[[Overzicht gebruikte treinnummers in 1999/2000|1999/2000]]:''' 


== '''Onderhoud''' ==

De gehuurde rijtuigen bij de NS komen in onderhoud in de [[Lijnwerkplaats Zwolle]]. Grotere schades of defecten worden hersteld in de Belgische werkplaats van . De rijtuigen van Lovers krijgen hun onderhoud en reiniging op de Watergraafsmeer.


= '''Revisie''' =

De rijtuigen zijn in de periode 1985 - 1989 gereviseerd in de werkplaats van Mechelen. De rijtuigen zijn bij de NS niet gereviseerd.


= '''Bijzondere uitvoeringen''' =

De rijtuigen zijn niet gebruikt voor bijzondere uitvoeringen.


= '''Wijzigingen''' =

Alvorens bij de NS in dienst te komen, ondergaan de rijtuigen enkele kleine wijzigingen:
* De kunststofremblokken worden vervangen door gietijzeren remblokken;
* De handrem wordt niet gebruikt en het handremwiel wordt verwijderd;
* De verwarming wordt aangepast om op 1.500 volt te kunnen werken;
* Er wordt een relais ingebouwd om de verlichting uit te kunnen schakelen. Hiermee wordt voorkomen dat de batterijen leeg raken;
* In de toiletten komen houders voor papieren handdoeken in plaats van handdoeken van textiel.
Door de NS worden ook diverse werkzaamheden uitgevoerd:
* Inbouw van [[Telerail]] in de BD-rijtuigen;
* Afplakken van het logo van de NMBS met een zwarte sticker met daarop het witte NS logo.

In augustus 1989 blijkt echter dat de gebruikte remblokken niet de vereiste remdruk kunnen leveren. In de werkplaatsen van Roosendaal en Zwolle worden zwaardere remblokken onder de rijtuigen geplaatst. 

Tijdens het gebruik van de rijtuigen worden de diverse wijzigingen doorgevoerd:
* Verbeterde vergrendeling van de vouwbalgen;
* Kabels van verlichting en de deursluiting worden dubbel gekoppeld;
* De bagagedeuren van de rijtuigen BD worden voorzien van handgrepen om deze ook van buiten te kunnen openen;
* De gele streep voor de eerste klas wordt in in het voorjaar van 1991 verwijderd van de gedeklasseerde rijtuigen.


= '''Vernummeringen''' =

De rijtuigen hebben hun Belgische nummers behouden tijdens de inzet in Nederland.


= '''Schadegevallen''' =




= '''Afvoer''' =

In april 1993 worden 35 rijtuigen afgevoerd en klaargemaakt voor het terugsturen naar België. Op 26 mei 1994 worden de laatste 9 rijtuigen uit dienst gehaald en in de Zwolse werkplaats klaar gemaakt voor de terugkeer naar België. Op 29 mei 1994 worden deze 9 rijtuigen door de 1622 van Zwolle naar Roosendaal overgebracht. Hier neemt een locomotief van de NMBS de trein over voor de rit naar .


= '''Afleverdata''' =

=='''Rijtuigen M2 A<sup>10</sup>'''==

{| class="wikitable" style="width:60em;"
! NMBS nummer || Aflevering || In dienst || Ter zijde || Naar België
|-
! '''A 50 88 18-38 601-5'''
| 7 juli 1990 || 2 september 1990 || 26 mei 1994 || 29 mei 1994
|-
! '''A 50 88 18-38 612-'''
| 7 juli 1990 || 2 september 1990 || 5 april 1993 ||  
|-
! '''A 50 88 18-48 606-2'''
| 7 juli 1990 || 2 september 1990 || 26 mei 1994 || 29 mei 1994
|-
! '''A 50 88 18-48 608-8'''
| 7 juli 1990 || 2 september 1990 || 26 mei 1994 || 29 mei 1994
|-
! '''A 50 88 18-48 611-2'''
| 7 juli 1990 || 2 september 1990 || 27 april 1993 || 
|-
! '''A 50 88 18-48 614-6'''
| 7 juli 1990 || 2 september 1990 || 26 mei 1994 || 29 mei 1994
|-
! '''A 50 88 18-48 616-1'''
| 7 juli 1990 || 2 september 1990 || 26 mei 1994 || 29 mei 1994
|-
! '''A 50 88 18-48 620-3'''
| 7 juli 1990 || 2 september 1990 || 26 mei 1994 || 29 mei 1994
|-
! '''A 50 88 18-48 623-7'''
| 7 juli 1990 || 2 september 1990 || 26 mei 1994 || 29 mei 1994
|-
! '''A 50 88 18-48 625-2'''
| 7 juli 1990 || 2 september 1990 || 26 mei 1994 || 29 mei 1994
|-
|}


=='''Rijtuigen M2 A<sup>5</sup>B<sup>5</sup>'''==

{| class="wikitable" style="width:60em;"
! NMBS nummer || Aflevering || In dienst || Ter zijde || Naar België
|-
! '''AB 50 88 39-38 602-'''
| 1989 ||  || 23 april 1993 || 
|-
! '''AB 50 88 39-38 604-'''
| 1989 ||  ||  || 
|-
! '''AB 50 88 39-38 633-3'''
| 1989 ||  ||  || 
|-
! '''AB 50 88 39-38 640-'''
| 1989 ||  || 27 april 1993 || 
|-
! '''AB 50 88 39-38 647-3'''
| 2 maart 1990 || 27 mei 1990 || 5 april 1993 || 
|-
! '''AB 50 88 39-38 651-'''
| 1989 ||  || 27 april 1993 || 
|-
! '''AB 50 88 39-38 657-2'''
| 1989 ||  || 8 april 1993 || 
|-
! '''AB 50 88 39-38 663-'''
| 1989 ||  ||  || 
|-
! '''AB 50 88 39-38 667-'''
| 1989 ||  || 27 april 1993 || 
|-
! '''AB 50 88 39-38 672-1'''
| 2 maart 1990 || 27 mei 1990 || 8 april 1993 || 
|-
! '''AB 50 88 39-38 680-'''
| 1989 ||  || 5 april 1993 || 
|-
! '''AB 50 88 39-38 699-'''
| 2 maart 1990 || 27 mei 1990 || 27 april 1993 || 
|-
|}


=='''Rijtuigen M2 B<sup>11</sup>'''==

{| class="wikitable" style="width:80em;"
! NMBS nummer || Aflevering || In dienst || Ter zijde || Naar België
|-
! '''B 50 88 20-38 609-4'''
| 1989 ||  || 5 april 1993 || 
|-
! '''B 50 88 20-38 614-'''
| 1989 ||  || 8 april 1993 || 
|-
! '''B 50 88 20-38 620-'''
| 2 maart 1990 || 27 mei 1990 || 8 april 1993 || 
|-
! '''B 50 88 20-38 655-'''
| 1989 ||  || 23 april 1993 || 
|-
! '''B 50 88 20-38 660-7'''
| 2 maart 1990 || 27 mei 1990 ||  || 
|-
! '''B 50 88 20-38 662-'''
| 2 maart 1990 || 27 mei 1990 || 5 april 1993 || 
|-
! '''B 50 88 20-38 681-'''
| 1989 ||  || 8 april 1993 || 
|-
! '''B 50 88 20-38 682-1'''
| 1989 ||  ||  || 
|-
! '''B 50 88 20-38 689-'''
| 2 maart 1990 || 27 mei 1990 || 5 april 1993 || 
|-
! '''B 50 88 20-38 719-1'''
| 1989 ||  || 23 april 1993 || 
|-
! '''B 50 88 20-38 722-'''
| 1989 ||  || 8 april 1993 || 
|-
! '''B 50 88 20-38 734-0'''
| 13 mei 1989 || 13 juli 1989 ||  ||  
|-
! '''B 50 88 20-38 747-'''
| 1989 ||  ||  || 
|-
! '''B 50 88 20-38 750-'''
| 1989 ||  || 8 april 1993 || 
|-
! '''B 50 88 20-38 762-'''
| 1989 ||  ||  || 
|-
! '''B 50 88 20-38 782-'''
| 2 maart 1990 || 27 mei 1990 || 5 april 1993 || 
|-
! '''B 50 88 20-38 783-'''
| 1989 ||  ||  || 
|-
! '''B 50 88 20-38 830-'''
| oktober 1990 || oktober 1990 || 27 april 1993 || 
|-
! '''B 50 88 20-38 843-9'''
| 1989 ||  || 23 april 1993 || 
|-
! '''B 50 88 20-38 873-'''
| 1989 ||  || 23 april 1993 || 
|-
! '''B 50 88 20-38 895-'''
| 1989 ||  ||  || 
|-
! '''B 50 88 20-38 896-'''
| 1989 ||  ||  || 
|-
! '''B 50 88 20-38 901-'''
| 1989 ||  || 5 april 1993 || 
|-
! '''B 50 88 20-38 909-'''
| 1989 ||  ||  || 
|-
! '''B 50 88 20-38 934-6'''
| 1989 ||  || 23 april 1993 || 
|-
! '''B 50 88 20-38 936-'''
| 2 maart 1990 || 27 mei 1990 || 5 april 1993 || 
|-
! '''B 50 88 20-38 950-2'''
| 1989 ||  || 23 april 1993 || 
|-
|}


=='''Rijtuigen M2 B<sup>8</sup>D'''==

{| class="wikitable" style="width:60em;"
! NMBS nummer
! Aflevering
! In dienst
! Ter zijde
! Naar België
|-
! '''BD 50 88 82-38 618-0''' 
| 1989 ||  ||  || 
|-
! '''BD 50 88 82-38 619-''' 
| 1989 ||  || 23 april 1993 || 
|-
! '''BD 50 88 82-38 622-2''' 
| 1989 ||  || 27 april 1993 || 
|-
! '''BD 50 88 82-38 653-7''' 
| 1989 ||  || 26 mei 1994 || 29 mei 1994
|-
! '''BD 50 88 82-38 656-0''' 
| 1989 ||  ||  || 
|-
! '''BD 50 88 82-38 658-''' 
| 13 mei 1989 || 13 juli 1989 ||  || 
|-
! '''BD 50 88 82-38 660-2''' 
| 1989 ||  || 23 april 1993 || 
|-
! '''BD 50 88 82-38 695-8''' 
| 1989 ||  || 8 april 1993 || 
|-
! '''BD 50 88 82-48 606-3'''
| juni 1990 || juni 1990 || 5 april 1993 || 
|-
! '''BD 50 88 82-48 678-'''
| juli 1991 ||  || 8 april 1993 || 
|-
|}

{| class="toccolours" style="font-size:85%; margin-top:1em; margin-bottom:-0.5em; border: 1px solid #aaa; padding: 5px; clear: both; width:100%;"
|
<big><big>'''Bronnen, Referenties en/of Voetnoten'''</big></big>
* '''Belgische M2-rijtuigen in Nederland''' - {{Sc|W. Hoekema}} - ''Maandblad: Railmagazine, 45e Jaargang - oktober 2023 nummer 408 Blz: 32-36'' Uitgave: Uquilair ISSN: 0926-3489''
* '''Belgische M2-rijtuigen in Nederland <small>De inzet bij Lovers Rail</small>''' - {{Sc|W. Hoekema}} - ''Maandblad: Railmagazine, 45e Jaargang - november 2023 nummer 409 Blz: 56-61'' Uitgave: Uquilair ISSN: 0926-3489''
----
<references></references>
|}

{{Navigatie Rijtuigen}}

[[Categorie:Rijtuigen]][[Categorie: Lovers Rail]]