Brontekst bekijken van Arriva

Arriva Personenvervoer Nederland, handelend onder de naam Arriva, is een spoorwegmaatschappij in Nederland. 

<gallery widths="200" heights="50">
Arriva-nieuw-logo.png|Het actuele Arriva logo
Arriva logo oud.jpg|Oud Arriva logo
</gallery>

='''Geschiedenis'''=

Het Britse Arriva neemt in september 1998 de busvervoerder VEONN over. VEONN is een van de maatschappijen die participeert in [[NoordNed]]. Dit bedrijf zou per 24 mei 1998 de exploitatie van bussen en treinen overnemen van VEONN en de [[Nederlandse Spoorwegen|NS]] in de provincie Friesland. Wegens omstandigheden werd de overname van deze concessie met een jaar uitgesteld tot 30 mei 1999. Door de overname van VEONN verwerft Arriva een belang van 50% in NoordNed. In december 2003 neemt Arriva de resterende aandelen van NoordNed over van de NS. In 2005 is NoordNed volledig opgegaan in Arriva. Met ingang van de [[dienstregeling 2006]] voert Arriva de treindienst in het noorden van Nederland uit onder de eigen naam. Deze concessie heeft een looptijd van 15 jaar, tot december 2020.

In maart 2010 neemt Deutsche Bahn het Britse Arriva voor een bedrag van 2, miljard euro.

In december 2022 dient Arriva een plan in bij de ACM (Autoriteit Consument en Markt) om extra treinen als 'Open Access' te gaan rijden tussen Groningen/Leeuwarden en Zwolle vanaf 2025 naast de treinen van de NS. Het zijn sneltreinen in de spits tussen Groningen en Zwolle, welke in Assen en Hoogeveen zal stoppen. In de ochtend wordt richting Groningen in Meppel gestopt. In de middag zal het in de omgekeerde richting het geval zijn. Daarnaast gaan er twee stoptreinen per uur rijden die ook zullen gaan stoppen op het nog te openen station van Staphorst. Tussen Zwolle en Leeuwarden gaat er tweemaal per uur een stoptrein rijden, die ook stopt te Heerenveen IJsstadion en het nog te openen station Leeuwarden Werpsterhoek. Daarnaast gaan er spitstreinen rijden tussen Heerenveen en Leeuwarden. In augustus 2023 maakt demissionair minister Heijnen bekend dat deze stoptreinen van Arriva niet kunnen gaan rijden, omdat de treinen gebruik maken van het Hoofdrailnet, dat is gegund aan de NS. Op 8 juni 2023 doet Arriva een aanvraag om per 1 juni 2026 internationale treinen te laten rijden tussen Groningen en Parijs. Tussendoor rijdt de trein tussen Parijs en Amsterdam Zuid.

Arriva dient op 22 september 2023 een aanvraag in bij de ACM voor het rijden van 26 treindiensten. Het gaat om 24 stoptreindiensten en 2 intercityverbindingen op het Hoofdrailnet volgens Open Access. Deze treinen zouden moeten gaan rijden tussen [[dienstregeling 2025|14 december 2024]] en [[dienstregeling 2034|december 2033]]. In de [[dienstregeling 2026]] wil Arriva gaan rijden met stoptreinen tussen Amsterdam Centraal en Hoofddorp, Apeldoorn en Enschede, Eindhoven en Heerlen en Lelystad - Zwolle. Een jaar later, in de [[dienstregeling 2027]], wil Arriva gaan rijden tussen Zwolle en Utrecht en een Benelux-intercitydienst opzetten tussen Amsterdam Centraal/Den Haag Centraal - Brussel-Zuid. Er gaat een keer per uur een trein via de HSL rijden tussen Amsterdam en Brussel. Het andere half uur rijdt er een trein tussen Brussel en Rotterdam via de HSL. Vanaf Rotterdam gaat het via de [[Oude Lijn]] naar Den Haag Centraal. Voor de [[dienstregeling 2028]] wil Arriva gaan rijden op de volgende trajecten: Zutphen - Wijchen, Arnhem - Tilburg - Dordrecht, Arnhem - Ede-Wageningen, ’s-Hertogenbosch - Deurne en Weert - Tilburg Universiteit. Een jaar, de [[dienstregeling 2029]], later wil Arriva de stoptreinen gaan rijden op de trajecten Vlissingen - Breda, Dordrecht - Roosendaal en Den Haag Centraal - Dordrecht. In [[dienstregeling 20231|december 2030]] wil Arriva gaan rijden op de trajecten Utrecht - Almere Centrum, Utrecht - Hoofddorp, Utrecht - Baarn en Woerden - ’s-Hertogenbosch/Tiel, Rhenen/Veenendaal - Breukelen/Amsterdam Centraal. In de [[dienstregeling 2032]] staan de trajecten Amersfoort Vathorst - Amsterdam, Almere Oostvaarders - Den Haag Centraal en Lelystad Centrum - Amsterdam op de planning. Als laatste wil Arriva gaan rijden op de trajecten Uitgeest - Rotterdam, Amsterdam - Zandvoort aan Zee, Amsterdam - Hoorn en Den Haag - Haarlem met het ingaan van de [[dienstregeling 2033]]. Op al deze verbindingen wil Arriva meer treinen laten rijden.

Medio maart 2024 dient Arriva een aanvraag in voor het rijden van nachttreinen tussen Zwolle en Schiphol via Amsterdam Centraal per 1 januari 2026. Arriva wil de treinen laten rijden in de nacht van vrijdag op zaterdag en in de nacht van zaterdag op zondag. Op 23 januari 2025 laat Arriva weten dat deze nachttreinen al per 15 maart 2025 gaan rijden. Trein 32748 vertrekt op zaterdag en zondag om 1.21 uit Zwolle en heeft een aankomst om 2.41 te Schiphol. De terugrit naar Zwolle als trein 32749 vertrekt om 2.45 uit Schiphol en is om 4.01 in Zwolle. Op zondag eindigt de trein al om 3.35 in Lelystad. De trein rijdt voor een periode van 2 jaar en stopt te Almere, Lelystad en Amsterdam Centraal.

Eind augustus 2025 honoreert ProRail een groot deel van de aangevraagde treinen volgens Open Access tussen Zwolle en Groningen. Dit is een uurdienst van maandag tot en met donderdag tussen 6.30 en 15.30 en om 18.30. Tussen 7.30 en 9.00 en tussen 15.30 en 18.00 wordt alleen tussen Zwolle en Assen gereden. Op vrijdag zou Arriva de hele dag kunnen rijden op het gehele traject. Arriva wil dit graag gaan rijden met ingang van de [[dienstregeling 2026]], maar zaken als het invullen van personeelsdiensten, materieel en prijzen zijn echter nog niet vastgesteld, zodat de invoering uitgesteld gaat worden.


==='''Verkoop'''===

In maart 2019 zet Deutsche Bahn het bedrijf Arriva te koop. In de loop van de daarop volgende maanden maken ongeveer 10 bedrijven hun belangstelling bekend om het bedrijf over te nemen. De verkoop wordt ingegeven door de grote schuldenlast van Deutsche Bahn. De verkoop moet het nodige geld opleveren om de schuld te verminderen. Op 19 oktober 2023 maakt Deutsche Bahn bekend dat Arriva is verkocht aan I Squared Capital. <ref>[https://nos.nl/l/2494619 Vervoersbedrijf Arriva verkocht aan Amerikaanse investeerder] NOS, 19 oktober 2023</ref> De overname moet aan het eind van 2024 zijn afgerond. De Amerikanen betalen ongeveer 1,65 miljard euro voor de overname. 


='''Concessies'''=

De eerste concessie die Arriva in handen krijgt, is die van het bus- en treinvervoer in de provincies Friesland en Groningen per [[dienstregeling 2006|10 december 2005]]. Deze werd tot dan toe uitgevoerd door dochterbedrijf NoordNed. Nieuw in deze concessie is de verbinding naar het Duitse Leer. Vanaf [[dienstregeling 2007|december 2006]] verzorgt Arriva het treinverkeer tussen [[Dordrecht]] en [[Geldermalsen]] op het westelijke deel van de [[Betuwelijn]]. De concessie loopt tot december 2018. 

In 201 wint Arriva de concessie voor het treinvervoer in de Achterhoek en de Betuwe. Deze gaat in per [[dienstregeling 2013|december 2012]]. Eveneens in december 2012 begint Arriva met het vervoer tussen [[Zwolle]] en [[Emmen]], dat tot dan toe door de NS werd uitgevoerd. Met het ingaan van de [[dienstregeling 2017]] neemt Arriva het treinverkeer over van [[Veolia]] tussen [[Nijmegen]] en [[Roermond]], alsmede [[Kerkrade Centrum]] - [[Maastricht Randwijck]]. Van de NS wordt Roermond - Maastricht Randwijck en [[Sittard]] - Kerkrade Centrum overgenomen, nadat in april 2015 onrechtmatigheden aan het licht waren gekomen bij de gunning van deze concessie aan [[Abellio]]. In 2016 wordt de concessie voor de noordelijke nevenlijnen voor de periode december 2021 - december 2035 uitgeschreven. Op 11 juli 2017 wordt bekend dat Arriva voor nog eens 15 jaar de concessie voor de treindiensten in het noorden van Nederland heeft gewonnen. Arriva blijft tot december 2035 hier rijden. In deze concessie gaan er in het weekend extra sneltreinen rijden tussen [[Groningen]] en [[Leeuwarden]]. In het weekend gaat in de nacht een nachttrein rijden tussen deze twee plaatsen. Tussen [[Sneek]] en [[Stavoren]] gaan er meer treinen rijden in de ochtend- en middagspits. Op vrijdagavond en zaterdagavond gaan er ook extra treinen rijden tussen Sneek en Stavoren. Het nieuwe station van [[Eemshaven]] gaat bediend worden met een halfuursdienst. Om dit mogelijk te maken, is er extra materieel nodig. Hiervoor zullen 18 treinstellen van het type [[WINK (Arriva)|WINK]] besteld gaan worden met een hybride-aandrijving. De bestaande [[GTW (Noordelijke Nevenlijnen)|GTW-treinstellen]] die in het noorden rijden, zullen omgebouwd worden voor hybride-aandrijving. De treinstellen zullen daarnaast voorzien gaan worden van een nieuw interieur en huisstijl.


Op 20 december 2022 maakt de provincie Overijssel bekend dat Arriva de concessie voor de treindienst tussen [[Zutphen]] en [[Oldenzaal]] gewonnen heeft.<ref>[https://www.twents.nl/nieuws/concessie-twente-niet-opnieuw-gegund-aan-keolis Concessie Twente niet opnieuw gegund aan Keolis] Twents, service van Keolis 20 december 2022</ref> Deze concessie heeft een looptijd van 5 jaar, met een optie tot verlenging van 2 jaar. Arriva zal gemoderniseerde treinstellen van het type Lint in gaan zetten, welke voorheen tussen Nijmegen en Venray rijden. Eind 2022 dient Arriva een aanvraag in om 44 treinen te mogen rijden tussen Zwolle en Groningen/Leeuwarden bij de Autoriteit Consument en Markt. In de loop van 2024 geeft de Autoriteit goedkeuring aan dit plan. De treinen zullen per 2 januari 2025 gaan rijden tussen Groningen en Zwolle. Het gaat om treinen in de spits. Er zullen twee spitsritten rijden van maandag tot en met donderdag. Op vrijdag zullen 6 spitstreinen gaan rijden. Begin december 2024 laat Arriva weten dat de treinen voorlopig niet gaan rijden. Met het beperkt aantal treinen kan geen rendabele dienst worden opgezet. Het beperkt aantal treinen komt voort uit het feit dat ProRail voorrang moet geven aan diensten op basis van een concessie en er problemen gaan ontstaan met de capaciteit. Het gebrek aan capaciteit laat zich het duidelijkst voelen tussen Zwolle en Meppel. Tussen Heerenveen en Leeuwarden spelen de opening van een aantal spoorbruggen een rol om niet alle gewenste treinen te kunnen laten rijden. Hierdoor zag de ACM zich genoodzaakt niet de gehele aanvraag te kunnen goedkeuren.

Op 15 oktober 2024 maakt de provincie Gelderland bekend dat Arriva de concessie Achterhoek-Rivierenland mag gaan uitvoeren.<ref>[https://www.gelderland.nl/nieuws/arriva-wint-aanbesteding-regio-achterhoek-rivierenland Arriva wint aanbesteding regio Achterhoek-Rivierenland] Provincie Gelderland, 15 oktober 2024</ref>


='''Materieel'''=

Door de spoorwegmaatschappij zijn een aantal series treinstellen bij het Zwitserse Stadler besteld en geleverd.

{| class="wikitable" style="width:700px;" 
|+ Treinstellen
|-
! Serie || Fabrikant || Type || Concessie || In dienst || Uit dienst 
|- 
! [[GTW (Noordelijke Nevenlijnen)|10228 - 10244, 10247 - 10251]]
| Stadler || GTW 2/6 || Friesland/Groningen || 2006 || 
|- 
! [[GTW (Noordelijke Nevenlijnen)|10301 - 10327. 10345, 10346]]
| Stadler || GTW 2/8 || Friesland/Groningen || 2006 || 
|- 
! [[GTW (MerwedeLingelijn)|10407, 10408]]
| Stadler || GTW 2/6 || Dordrecht - Geldermalsen || 2008 || 2018
|- 
! [[GTW (MerwedeLingelijn)|10501 - 10506, 10509, 10510]]
| Stadler || GTW 2/8 || Dordrecht - Geldermalsen || 2008 || 2018
|- 
! [[GTW (Achterhoek)|10252 - 10264]]
| Stadler || GTW 2/6 || Achterhoek/Betuwe || 2012 ||  
|- 
! [[GTW (Achterhoek)|10365 - 10375]]
| Stadler || GTW 2/8 || Achterhoek/Betuwe || 2012 ||  
|}


{| class="toccolours" style="font-size:85%; margin-top:1em; margin-bottom:-0.5em; border: 1px solid #aaa; padding: 5px; clear: both; width:100%;"
|
<big><big>'''Bronnen, Referenties en/of Voetnoten'''</big></big>
* 
----
<references></references>
|}

[[Categorie:Arriva]]