Brontekst bekijken van K - Rijtuigen Plan K

Als vervolg op de rijtuigen [[D - Rijtuigen Plan D|Plan D]] bestelde de NS halverwege de jaren '50 in totaal 30 rijtuigen type Plan K. Uiterlijk vertonen zij veel overeenkomsten.

= '''Geschiedenis''' =

Om een eind te kunnen maken aan de dure inzet van een rijtuig eerste klas en een rijtuig tweede klas in internationale treinen werden gecombineerde rijtuigen eerste en tweede klas besteld in 1956. Er worden 30 rijtuigen besteld bij Beijnes. Bij de instroom van deze rijtuigen werden op deze manier [[Ovalenramenrijtuigen|'Ovaleramers']], [[Bolkoprijtuigen|'Bolkoppen']] en rijtuigen uit de [[Rijtuigen ABd 7521 - 7555|serie A 7520]] teruggetrokken uit de internationale treindienst. Door de verstelbare stoelen is het ook mogelijk om deze rijtuigen als ligrijtuigen in te zetten. De eerste rijtuigen kom eind 1957 in dienst. De rijtuigen zijn grotendeels afgeleid van de rijtuigen Plan D. De tekeningen gaven wel verbeterpunten ten opzichte van de oudere rijtuigen Plan D en Plan E. Daarnaast wordt de sluiting van de kopdeuren verbeterd tegen het tochten. De NS besluit om deze rijtuigen te bestellen als gevolg van de grote kilometerschuld die de NS heeft opgebouwd bij de DB. Het materieel van de NS reed in deze tijd minder kilometers in Duitsland dan de Duitse rijtuigen in Nederland. De NS wilde dit niet verrekenen en liet daarom nieuwe rijtuigen bouwen voor het internationale verkeer. Daarnaast ontstaat in 1955 de verplichting om voor militaire verlofgangerstreinen alleen nog maar stalen rijtuigen in te zetten. Hiervoor werd Plan D gebruikt, wat het aantal beschikbare rijtuigen voor de internationale dienst beperkte. De rijtuigen werden door Beijnes te Beverwijk gebouwd.


= '''Technische gegevens''' =

Een rijtuig Plan K heeft een lengte van 22,65 meter, een breedte van  meter en een hoogte van  meter. Het gewicht bedraagt 49 ton. De rijtuigen zijn toegelaten voor een maximum snelheid van 140 kilometer per uur. Het rijtuig staat op twee draaistellen van het type S met een radstand van 3 meter.


= '''Uitvoering''' =

De rijtuigen zijn qua bakconstructie en draaistellen gebaseerd op de Bolkoprijtuigen, welke eind jaren '30 in dienst waren gesteld. De rijtuigen Plan K waren echter wel langer. De draaistellen waren dezelfde als van Plan D en waren van het type S. Bij de indienststelling waren de rijtuigen Berlijns blauw geschilderd en voorzien van zandgele biezen aan de onder- en bovenzijde van de rijtuigbak. Het rijtuig is opgebouwd uit stelbalken met stalen U-profielen. De wandstijlen zijn eveneens voorzien van stalen profielen. De raamconstructie is gelijk aan Plan D. De sluitseinen zijn afgedekt door kapjes rondom, welke bij Plan D ontbreken. Daarnaast ontbreekt op de balkon het raam tussen de deuren op de hoekwand. De kopdeuren zijn uitgevoerd als schuifdeur, waardoor er geen plaats meer was voor een raam op deze plaats.
De rijtuigen waren voorzien van 3 coupé´s met 6 zitplaatsen eerste klas, waarvan er 2 voor roken waren en 1 voor niet roken. Voor de tweede klas waren 5 coupé´s met ieder 8 zitplaatsen beschikbaar. In totaal bood een rijtuig plaats aan 18 reizigers eerste klas en 40 reizigers tweede klas. De zittingen waren los uitgevoerd, zodat iedere stoel afzonderlijk versteld kon worden. Wanneer twee tegen over elkaar geplaatste stoelen naar voren werden getrokken, ontstond er een soort van divan. De rugleuningen waren scharnierend aan de zittingen bevestigd, zodat deze ook naar beneden zakten en uiteindelijk horizontaal kwamen te liggen. In de zijgang bevonden zich nog 6 klapzittingen. De eerste klas coupé's hebben een bredere steek dan die van de tweede klas. Aan de buitenzijde was dit zichtbaar door de bredere ramen in de eerste klas. Op beide balkons is een toilet en wasgelegenheid aanwezig.



= '''Inzet''' =

Vanaf de winter 1957 kwamen de eerste rijtuigen in de internationale dienst te rijden. Zij kwamen toen te rijden in de D171 (2 rijtuigen) naar Berlijn, de D191 (2 rijtuigen) naar Berlijn en Stockholm en de D252 (1 rijtuig) naar Wien Westbahnhof. Een jaar later werd de inzet fors uitgebreid. Zij kwam onder andere terecht in de D68 (1 rijtuig) naar Ventimiglia, de D171 (1 rijtuig) en D191 (2 rijtuigen) naar Berlijn. De D191 reed van daaruit naar Kopenhagen of Stockholm. Met de D252 kwamen twee rijtuigen naar Basel of Interlaken, de D264 (1 rijtuig) naar Rijeka, De D302 (1 rijtuig) naar Wenen en de D308 (2 rijtuigen) naar Munchen. Verder reed een rijtuig in de buurlandtreinen 783, 788, 779, 784, 771, 776 naar Keulen. In 1960 kwam daar de D108 (1 rijtuig) bij naar Genova en de D139 (1 rijtuig) naar Basel. De D171 werd verlegd van Berlijn naar Kopenhagen of naar Warschau en bevat twee rijtuigen. De D191 met 1 rijtuig werd verlegd naar Stockholm. De D264 naar Rijeka blijft met 1 rijtuig rijden. De D308 met 1 rijtuig werd naar Graz doorgetrokken. In 1961 rijdt de D171 met twee rijtuigen naar Kopenhagen/Warschau. De D191 rijdt met 1 rijtuig naar Warschau. De D308 gaat met 1 rijtuig naar Innsbruck. In 1962 rijdt er 1 rijtuig met de D68 naar Ventimiglia. De D108 krijgt drie rijtuigen, omdat de bestemmingen zijn gewijzigd naar Chur, Milaan en Rome. De D171 ging niet meer naar Kopenhagen, maar naar Grossenbrode Kai en Warschau. De trein blijft met 2 rijtuigen rijden. De D252 naar Innsbruck rijdt met 1 rijtuig. Vanuit Hoek van Holland rijdt trein  naar Athene met 1 rijtuig. Bij drukte werd op zaterdag een tweede rijtuig gesteld. De rijtuigen zijn  uur onderweg naar Athene.

In de binnenlandse diensten werden de rijtuigen met name ingezet in spitstreinen. 



In 1968 doen de rijtuigen hun intrede in de dienst tussen Eindhoven en Keulen. De trein bestaat uit twee rijtuigen Plan K en twee Duitse n-Wagen. Vanaf 1969 werden de rijtuigen ook ingezet op de diesellijnen in het noorden en oosten. Een gebrek aan treinstellen zorgde ervoor dat er getrokken treinen werden ingezet op deze baanvakken. De treinen werden getrokken door twee locomotieven [[2200/2300 - Diesel locomotieven serie 2200/2300 |serie 2200]]. Deze locomotieven waren krachtiger dan de [[2400/2500 - Diesel locomotieven serie 2400/2500 |serie 2400]] en konden bovendien 100 kilometer per uur rijden. De bedoeling was om deze treinen met aangepaste rijtuigen [[E - Rijtuigen Plan E|Plan E]] te gaan rijden. Hiervan waren echter geen AB rijtuigen voorhanden, zodat er terug werd gegrepen op rijtuigen Plan D en Plan K. Deze werden dan gekoppeld aan de Plan E rijtuigen. Op de eindpunten moesten de locomotieven echter omlopen, omdat de rijtuigen Plan K niet voorzien waren van stuurstroomkabels. De inzet zou slechts een jaar duren, maar in de winter van 1970/1971 waren de bestelde [[Energiewagen voor rijtuigen Plan E|energiewagens]] nog niet geleverd en werden daarom van de SNCF gehuurd. Daarmee kwamen de rijtuigen Plan K en [[N - Rijtuigen Plan N|Plan N]] mee te rijden. Vanaf maart 1971 kwamen de eerste aangepaste Plan E rijtuigen in dienst en vervingen hiermee de Plan K rijtuigen.

Op 31 mei 1970 gaat de [[dienstregeling 1970/1971]] van start, oftewel het programma 'Spoorslag '70'. 
In de winter van 1970/1971 worden  rijtuigen ingezet tussen diesellocomotieven van de serie 2200 in Friesland, Groningen en Overijssel. De geplande energiewagens voor de aangepaste rijtuigen Plan E zijn nog niet beschikbaar, zodat er wordt terug gevallen op oudere rijtuigen van de typen Plan D, Plan K en Plan N. Deze rijtuigen worden met de van de SNCF gehuurde stoomverwarmingswagens verwarmd. Vanaf januari 1971 worden de eerste rijtuigen al weer vervangen door Plan E en vanaf maart 1971 zijn alle oude rijtuigen vervangen door rijtuigen Plan E.

In de [[dienstregeling 1971/1972]] zijn er  diensten voor de  rijtuigen. Er zijn  diensten gesteld voor de series  van Rotterdam naar Eindhoven/Keulen. 

De [[dienstregeling 1972/1973]] heeft  diensten voor de  rijtuigen. Er zijn  diensten gesteld voor de series  van Rotterdam naar Eindhoven/Keulen. 

De [[dienstregeling 1973/1974]] heeft  diensten voor de  rijtuigen. Er zijn  diensten gesteld voor de series  van Rotterdam naar Eindhoven/Keulen. 

De [[dienstregeling 1974/1975]], welke op 26 mei 1974 begon, met de zomerdienstregeling gaf vijf diensten voor de Benelux stammen. Er zijn  diensten gesteld voor de series  van Rotterdam naar Eindhoven/Keulen. 

In de [[dienstregeling 1975/1976]] zijn er  diensten voor de  rijtuigen. Er zijn  diensten gesteld voor de series  van Den Haag naar Eindhoven/Keulen. 

De [[dienstregeling 1976/1977]] heeft  diensten voor de  rijtuigen. Er zijn  diensten gesteld voor de series  van Den Haag naar Eindhoven/Keulen. 

Met ingang van de [[dienstregeling 1977/1978]] op 22 mei 1977 zijn er  diensten voor de  rijtuigen. Er zijn  diensten gesteld voor de series  van Den Haag naar Eindhoven/Keulen. 

Met ingang van de [[dienstregeling 1978/1979]] op 28 mei 1978 zijn er  diensten voor de  rijtuigen. Er zijn  diensten gesteld voor de series  van Den Haag naar Eindhoven/Keulen. 

De [[dienstregeling 1979/1980]] heeft  diensten voor de  rijtuigen. Er zijn  diensten gesteld voor de series  van Den Haag naar Eindhoven/Keulen. 

De [[dienstregeling 1980/1981]] heeft  diensten voor de  rijtuigen. Er zijn  diensten gesteld voor de series  van Den Haag naar Eindhoven/Keulen. Vanaf oktober 1980 worden de oude rijtuigen vervangen door de nieuwe rijtuigen [[ICR - Rijtuigen ICR(m) (InterCity Rijtuig)|ICR]]

De [[dienstregeling 1981/1982]] heeft  diensten voor de rijtuigen.
In 1981 kwam er een eind aan de inzet van de rijtuigen. De afvoer werd mogelijk gemaakt door de instroom van de nieuwe ICR rijtuigen. 7 rijtuigen werden hierbij verkocht aan de SSN en SGB.

De [[dienstregeling 1982/1983]] heeft  diensten voor de rijtuigen.
Vanwege een tekort aan materieel door de afvoer van de [[Mat'46 - Treinstellen Materieel 1946 (Muizenneus)|treinstellen Materieel’46]] en de vertraagde instroom van nieuw materieel ([[DDM-1 - Rijtuigen DDM-1 (DubbelDeksMaterieel)|rijtuigen DDM-1]], rijtuigen ICR en [[ICM(m) (InterCity Materieel)|treinstellen ICM]]) worden vanaf mei 1982 in totaal 14 rijtuigen weer opnieuw in dienst gesteld. Naast deze 14 rijtuigen komen ook 11 rijtuigen Plan N terug in dienst. De nieuwe locomotieven [[1600 - Elektrische locomotieven serie 1600|serie 1600]] waren beschikbaar om deze oude rijtuigen te trekken. De rijtuigen doen dienst in de spitstreinen in Noord Holland, samen met rijtuigen van [[E - Rijtuigen Plan E|Plan E]], Plan N en [[W - Rijtuigen Plan W|Plan W]]. In enkele treinen doen ook de nieuwe ICR rijtuigen dienst. Daarnaast dienen zij als versterkingsrijtuigen in de series 4300/4600 tussen Zwolle en Roosendaal/Vlissingen. De rijtuigen zijn ook te zien in de treinen tussen Rotterdam en Eindhoven en in de stoptreinen tussen Utrecht en [[Horst-Sevenum]].

De [[dienstregeling 1983/1984]] is het laatste jaar voor de rijtuigen. Er zijn  diensten voor de rijtuigen. Zij zijn samen met rijtuigen Plan E, Plan N en Plan W te zien in enkele spitstreinen in Noord-Holland. Hier zijn  rijtuigen te vinden.

1984 wordt het laatste jaar dat de rijtuigen ingezet gaan worden. Er is inmiddels voldoende nieuw materieel ingestroomd in de vorm van treinstellen ICM, rijtuigen ICR en verlengde [[SGM - Treinstellen type SGM|treinstellen SGM]]. Eind mei 1984 gaan de laatste rijtuigen aan de kant. Hierbij gingen de rijtuigen 38-37 074 en 38-37 083 naar de Stichting Brabant Rail, terwijl rijtuig 38-37 084 aan de SGB werd verkocht. Rijtuig 38-37 082 werd als begeleidingsrijtuig aan de Koninklijke trein toegevoegd. Vanaf 23 september 1993 werd rijtuig 38-37 055 gebruikt als remrijtuig voor slooptransporten van treinstellen [[Mat'54 - Treinstellen Materieel 1954 (Hondekop)|Materieel'54]]. Op 20 maart 1995 vond het laatste transport plaats en werd het rijtuig bij de sloper in de Amsterdamse [[Amsterdam Westelijk Havengebied|Westhaven]] achtergelaten. Het rijtuig werd echter niet gesloopt, maar kwam bij de VSM in Beekbergen terecht.


== '''Onderhoud''' ==

De rijtuigen komen na hun aflevering in dienst in de [[Onderhoudsbedrijf Amsterdam Zaanstraat|Amsterdamse werkplaats Zaanstraat]].


== '''Inzet per dienstregeling jaar''' ==

De inzet per dienstregeling jaar in de serie en eventuele bijzonderheden: 

* '''[[Overzicht gebruikte treinnummers in 1970/1971|1970/1971]]:''' 
* '''[[Overzicht gebruikte treinnummers in 1971/1972|1971/1972]]:''' 
* '''[[Overzicht gebruikte treinnummers in 1972/1973|1972/1973]]:''' 
* '''[[Overzicht gebruikte treinnummers in 1973/1974|1973/1974]]:''' 
* '''[[Overzicht gebruikte treinnummers in 1974/1975|1974/1975]]:''' 
* '''[[Overzicht gebruikte treinnummers in 1975/1976|1975/1976]]:''' 
* '''[[Overzicht gebruikte treinnummers in 1976/1977|1976/1977]]:''' 
* '''[[Overzicht gebruikte treinnummers in 1977/1978|1977/1978]]:''' 
* '''[[Overzicht gebruikte treinnummers in 1978/1979|1978/1979]]:''' 
* '''[[Overzicht gebruikte treinnummers in 1979/1980|1979/1980]]:''' 
* '''[[Overzicht gebruikte treinnummers in 1980/1981|1980/1981]]:''' 2500
* '''[[Overzicht gebruikte treinnummers in 1981/1982|1981/1982]]:''' 
* '''[[Overzicht gebruikte treinnummers in 1982/1983|1982/1983]]:''' 
* '''[[Overzicht gebruikte treinnummers in 1983/1984|1983/1984]]:''' 800
* '''[[Overzicht gebruikte treinnummers in 1984/1985|1984/1985]]:''' 800, 9600


= '''Revisie''' =


Bij de opknapbeurt die in 1982/1983 wordt gegeven, is niet echt een revisie. Deze beurt is bedoeld om de rijtuigen weer op de baan te krijgen als gevolg van een tekort aan materieel. Omdat de rijtuigen alleen in de binnenlandse dienst worden ingezet, zal ook het aantal verwarmingsmogelijkheden beperkt worden tot alleen de Nederlandse, dat wil zeggen 1.500 Volt gelijkstroom. Zeven rijtuigen die al aan museumorganisaties zijn toegewezen, behouden hun mogelijkheid tot stoomverwarming. Er worden 14 rijtuigen opgeknapt en in dienst gesteld. Het zijn de rijtuigen  De rijtuigen kunnen na deze opknapbeurt weer 3 jaar ingezet worden. De draaistellen krijgen een revisie zodat zij weer een miljoen kilometer kunnen afleggen.


= '''Bijzondere uitvoeringen''' =



= '''Wijzigingen''' =


= '''Vernummeringen''' =

De rijtuigen zijn als gevolg van de UIC nummering in 1968 vernummerd. In 1979 werden de rijtuigen vernummerd als gevolg van het buiten dienst stellen van de stoomverwarming. De rijtuigen die nog in 1982 over waren en in dienst werden gesteld als gevolg van het materieel tekort werden nog eens vernummerd, doordat zij de mogelijkheid van verwarming voor buitenlandse spanningen verloren.

{| class="wikitable" style="width:90em;"
! Oorspronkelijk nummer
! Nummer vanaf 1968
! Nummer vanaf 1979
! Nummer vanaf 1982
! Opmerkingen
|-
| AB 7351
| 51 84 38-40 151-6
| n.v.t.
| n.v.t.
| Invoering UIC
|-
| AB 7352
| 51 84 38-40 152-4
| n.v.t.
| n.v.t.
| Invoering UIC
|-
| AB 7353
| 51 84 38-40 153-2
| n.v.t.
| n.v.t.
| Invoering UIC
|-
| AB 7354
| 51 84 38-40 154-0
| n.v.t.
| n.v.t.
| Invoering UIC
|-
| AB 7355
| 51 84 38-40 155-7
| n.v.t.
| 50 84 38-37 055-5
| Invoering UIC, verwijdering verwarmingsmogelijkheden
|-
| AB 7356
| 51 84 38-40 156-5
| n.v.t.
| 50 84 38-37 056-3
| Invoering UIC, verwijdering verwarmingsmogelijkheden 
|-
| AB 7357
| 51 84 38-40 157-3
| n.v.t.
| n.v.t.
| Invoering UIC
|-
| AB 7358
| 51 84 38-40 158-1
| n.v.t.
| 50 84 38-37 058-9
| Invoering UIC, verwijdering verwarmingsmogelijkheden 
|-
| AB 7359
| 51 84 38-40 161-5
| n.v.t.
| 50 84 38-37 061-3
| Invoering UIC, verwijdering verwarmingsmogelijkheden 
|-
| AB 7360
| 51 84 38-40 162-3
| n.v.t.
| n.v.t.
| Invoering UIC
|-
| AB 7361
| 51 84 38-40 163-1
| 51 84 38-30 163-3
| 50 84 38-37 063-9
| Invoering UIC, verwijdering stoomverwarming, verwijdering verwarmingsmogelijkheden 
|-
| AB 7362
| 51 84 38-40 164-9
| n.v.t.
| n.v.t.
| Invoering UIC
|-
| AB 7363
| 51 84 38-40 165-6
| 51 84 38-30 165-8
| 50 84 38-37 065-4
| Invoering UIC, verwijdering stoomverwarming, verwijdering verwarmingsmogelijkheden 
|-
| AB 7364
| 51 84 38-40 166-4
| n.v.t.
| n.v.t.
| Invoering UIC
|-
| AB 7365
| 51 84 38-40 167-2
| 51 84 38-30 167-4
| n.v.t. 
| Invoering UIC, verwijdering stoomverwarming
|-
| AB 7366
| 51 84 38-40 168-0
| n.v.t.
| 50 84 38-37 068-8
| Invoering UIC, verwijdering verwarmingsmogelijkheden 
|-
| AB 7367
| 51 84 38-40 171-4
| n.v.t.
| 50 84 38-37 071-2
| Invoering UIC, verwijdering verwarmingsmogelijkheden 
|-
| AB 7368
| 51 84 38-40 172-2
| n.v.t.
| n.v.t.
| Invoering UIC
|-
| AB 7369
| 51 84 38-40 173-0
| 51 84 38-30 173-2
| n.v.t. 
| Invoering UIC, verwijdering stoomverwarming
|-
| AB 7370
| 51 84 38-40 174-8
| n.v.t.
| 50 84 38-37 074-6
| Invoering UIC, verwijdering verwarmingsmogelijkheden 
|-
| AB 7371
| 51 84 38-40 175-5
| n.v.t.
| n.v.t.
| Invoering UIC
|-
| AB 7372
| 51 84 38-40 176-3
| n.v.t.
| 50 84 38-37 076-1
| Invoering UIC, verwijdering verwarmingsmogelijkheden 
|-
| AB 7373
| 51 84 38-40 177-1
| n.v.t.
| 50 84 38-37 077-9
| Invoering UIC, verwijdering verwarmingsmogelijkheden 
|-
| AB 7374
| 51 84 38-40 178-9
| n.v.t.
| n.v.t.
| Invoering UIC
|-
| AB 7375
| 51 84 38-40 181-3
| n.v.t.
| n.v.t.
| Invoering UIC
|-
| AB 7376
| 51 84 38-40 182-1
| n.v.t.
| 50 84 38-37 082-9
| Invoering UIC, verwijdering verwarmingsmogelijkheden 
|-
| AB 7377
| 51 84 38-40 183-9
| n.v.t.
| 50 84 38-37 083-7
| Invoering UIC, verwijdering verwarmingsmogelijkheden 
|-
| AB 7378
| 51 84 38-40 184-7
| n.v.t.
| 50 84 38-37 084-5
| Invoering UIC, verwijdering verwarmingsmogelijkheden 
|-
| AB 7379
| 51 84 38-40 185-4
| n.v.t.
| n.v.t.
| Invoering UIC
|-
| AB 7380
| 51 84 38-40 186-2
| n.v.t.
| n.v.t.
| Invoering UIC
|-
|}


= '''Schadegevallen''' =

* Op 15 augustus 1969 loopt rijtuig '''AB 38-40 174''' schade op in Düsseldorf. Het rijtuig is onderweg met trein 784 van Amsterdam naar Keulen. De trein bestaat naast dit rijtuig uit de rijtuigen B 21-30 412, B 21-30 423 (Plan W) en WRD 87-38 102 (Plan D). Hierbij raakt het rijtuig B 21-30 423 zwaar beschadigd, de AB 38-40 174 loopt ook flinke schade op. De twee andere rijtuigen hebben lichtere schade, waarbij de B 21-30 412 in Duitsland wordt hersteld. De AB 38-40 174 komt op  terug naar Nederland, waar het naar de werkplaats van Amersfoort wordt gebracht. Op  1969 vindt de overbrenging plaats naar de Tilburgse werkplaats. Hier wordt het rijtuig hersteld. Op 30 december 1969 wordt het rijtuig afgeleverd en naar Haarlem overgebracht. In januari 1970 wordt het rijtuig door de Haarlemse werkplaats gereviseerd.
* Op 7 februari 1970 botst de ElD4 696 ter hoogte van Dordrecht achterop trein D 129 naar . Het treinstel was onderweg als trein 334 van naar . De BDk botst op bagagerijtuig 51 87 95-40 196-8 van de SNCF. In deze trein, de D 129, loopt ook het rijtuig '''AB 38-40 172''' schade op. Het rijtuig wordt naar de Haarlemse werkplaats gebracht. Op 29 mei 1970 komt het rijtuig weer in dienst.
* Op 8 februari 1970 brandde rijtuig AB 38-40 154 uit te Bergen op Zoom. Het rijtuig stond daar opgesteld, samen met onder andere rijtuig B 29-40 105. De beide rijtuigen worden door de brand beschadigd, welke is aangestoken door mensen die carnaval aan het vieren waren. Op 16 februari 1970 komen beide rijtuigen aan in Haarlem, waar de AB 38-40 154 terzijde wordt gesteld en wordt op 9 maart 1970 afgevoerd voor sloop. Op 20 juli 1970 gaat het rijtuig naar sloper Koek in Mijdrecht.

* Op  197 raakt het rijtuig '''AB 38-40 167''' beschadigd. Het rijtuig wordt naar Haarlem overgebracht. Hier wordt het rijtuig hersteld en ontdaan van zijn stoomverwarming. Het nummer wijzigde hierbij van 38-40 167 naar 30-40 167. Op 9 november 1978 is het rijtuig afgeleverd. Het blijkt het laatste rijtuig Plan K dat regulier van schade is hersteld.
* Op  juli 1979 ontspoort de '''AB 30-40 166'''. Het rijtuig is onderweg van  naar  in trein . De ontsporing vond plaats te . Op 6 juli 1979 wordt het rijtuig naar de Haarlemse werkplaats overgebracht voor het herstel van de schade. Het herstel wordt echter niet opgepakt en op 25 februari 1980 gaat het rijtuig naar de werkplaats Zaanstraat om daar geplukt te worden van onderdelen voor rijtuigen die een opknapbeurt ondergaan.
* Op 28 juni 1980 is de '''AB 38-37 152''' betrokken bij een aanrijding op de Dijksgracht. Ook de rijtuigen B 20-37 024 en B 20-37 028 (Plan N) zijn hierbij betrokken. De rijtuigen worden op 1980 overgebracht naar de werkplaats Amsterdam Zaanstraat. Het rijtuig wordt niet hersteld en op 27 augustus 1980 afgevoerd. Op 20 augustus 1980 is het rijtuig AB 38-37 152 naar de Rietladen overgebracht.



= '''Afvoer''' =

De afvoer van de rijtuigen zal in 1980 gaan beginnen, als gevolg van de instroom van nieuw materieel. In 1980 worden een aantal rijtuigen afgevoerd, maar de grootschalige afvoer begint in 1981. De afgevoerde rijtuigen zullen niet direct gesloopt gaan worden, maar worden gebruikt voor proefritten met de nieuwe locomotieven van de serie 1600. Een aantal van deze eerst afgevoerde rijtuigen vond zijn weg naar de SSN en SGB. Op 25 februari 1980 is het rijtuig AB 38-40 166 naar de Zaanstraat overgebracht vanuit de Haarlemse werkplaats. Hier zal het rijtuig geplukt gaan worden van onderdelen voor de overige rijtuigen. Op  1980 is het rijtuig AB 30-40 167 naar de Zaanstraat overgebracht. Op 9 mei 1980 zijn de rijtuigen AB 30-40 166 en AB 30-40 167 van de Zaanstraat overgebracht naar de Rietlanden.

In 1983 werden deze rijtuigen weer teruggekocht en zelfs van de sloper werden rijtuigen terug gekocht. De NS werd namelijk geconfronteerd met een tekort aan rijdend materieel als gevolg van de afvoer van materieel 1946 en de latere levering van de DDM-1 rijtuigen. In totaal werden 14 rijtuigen opnieuw in dienst gesteld. Eind mei 1984 viel alsnog het doek voor de laatste rijtuigen. 

De rijtuigen AB 38-37 055 + AB 38-37 058 + AB 38-37 071 zijn medio januari 1986 overgebracht van Roosendaal naar Blerick, in afwachting van hun rol tijdens NS 150 in 1989. Hier blijven de rijtuigen ruim twee jaar staan. Vanwege de hoge prijs van het opknappen van de rijtuigen, is in 1988 afgezien van hun inzet tijdens de jubileumvieringen in 1989. Op 4 augustus 1988 wordt rijtuig AB 38-37 055 overgebracht van Blerick naar Roosendaal ter onttakeling.


Op 18 april 1994 is de rijtuig AB 38-37 071 samen met de Plan E rijtuigen RD 87-37 202 en RD 87-37 213 en de ElD2 385 uit Roosendaal vertrokken en naar Zwolle Rangeerstation overgebracht. Met deze overbrenging zijn ook zes wagons van het type Hbis door de 1308 overgebracht.


== '''Sloop'''==

Op 20 juli 1970 wordt de beschadigde AB 38-40 154 van de Haarlemse werkplaats naar de sloper in Mijdrecht overgebracht. Op 6 juni 1980 zijn de rijtuigen P 00-37 022, P 00-37 031, AB 30-40 166 en AB 30-40 167 van de Rietlanden naar Mijdrecht overgebracht om gesloopt te worden bij sloper Koek. 


Op 7 juni 1983 wordt het rijtuig B 38-40 181 gesloopt. Het rijtuig is dan nog niet officieel afgevoerd. Dit gebeurd op 13 juni 1983.


== '''Museumrijtuigen'''==

Van de 30 gebouwde rijtuigen zijn er in totaal 7 rijtuigen bewaard gebleven. Het Spoorwegmuseum in Utrecht heeft de beschikking over 1 rijtuig, terwijl de VSM in Beekbergen de beschikking heeft over 6 rijtuigen. 

In het verleden is er sprake van de inzet van vier rijtuigen tijdens NS-150. Op 16 juli 1985 zijn de rijtuigen B 38-37 055, B 38-37 058, B 38-37 061 en B 38-37 071 in Roosendaal geselecteerd om te bewaren voor de festiviteiten. Op 1 augustus 1985 wordt besloten om de vier rijtuigen naar Blerick over te brengen. Overige rijtuigen zullen geplukt gaan worden van onderdelen om deze vier rijtuigen op de baan te houden. Op  januari 1986 zijn de rijtuigen overgebracht van Roosendaal naar Blerick. In oktober 1987 blijkt het gebruik van de rijtuigen tot een probleem te leiden. De revisietermijn van de rijtuigen is namelijk al verstreken. Daarnaast is het aantal zitplaatsen beperkt ten opzichte van de nog aanwezige rijtuigen Plan E. Van de rijtuigen Plan zijn nog 10 rijtuigen beschikbaar die gebruikt kunnen worden in 1989. Zij hebben nog een geldige revisietermijn en een grotere zitplaatscapaciteit. De vier uitgekozen rijtuigen komen uiteindelijk bij museumorganisaties terecht. Drie rijtuigen komen bij de VSM terecht. In 2017 worden twee rijtuigen alsnog gesloopt. Het vierde rijtuig is bij de  terechtgekomen en in 1993 gesloopt.


* '''Spoorwegmuseum'''

Het Spoorwegmuseum te Utrecht heeft de beschikking over 1 rijtuig. In het verleden beschikte het museum over 3 rijtuigen. Twee rijtuigen zijn echter overgegaan naar de VSM in Beekbergen.


''AB 7359''


''AB 7367''


''AB 7376''

Op 14 mei 1987 werd rijtuig 50 84 38-37 082-9 afgeleverd na revisie te Haarlem, nadat het op   was binnengenomen voor revisie.

In het voorjaar van 2011 is het rijtuig naar de SGB in Goes geweest. Hier is het interieur verwijderd en opnieuw ingebouwd. Nadat dit gebeurd is, gaat het rijtuig naar Utrecht. In het najaar van 2011 is het rijtuig opnieuw geschilderd. Hierbij kreeg het rijtuig zijn oude nummer AB 7376 terug.


Op 5 september 2014 sleept locomotief 1202 de rijtuigen NSM WR 4249 + NSM Plan D AB 7709 + NSM Plan W B 4118 + NSM Plan E C 6703 + Plan K AB 7376 van Utrecht naar Apeldoorn. Aansluitend werd door een diesellocomotief van de VSM de locomotief en rijtuigen van Apeldoorn naar Loenen gesleept. De rijtuigen worden gebruikt voor pendelritten tussen Beekbergen en Loenen voor het VSM evenement Terug naar Toen. Op 7 september keerde de locomotief en rijtuigen terug naar Utrecht voor een besloten rit op 8 september vanuit Utrecht naar Dordrecht en Amsterdam gemaakt, samen met locomotief 1312 en Plan E Df 92-37 007. Op 17 december 2014 is het rijtuig achter VolkerRail V100 203-5 van het Spoorwegmuseum naar het Zaanstraat overgebracht. Hier zijn de DD-AR Bvk rijtuigen 270 7011 en 270 7018 opgehaald. Vanuit de Zaanstraat zijn de rijtuigen naar Blerick gebracht. Hier bleef het Plan K rijtuig achter en is het transport naar Amersfoort overgebracht voor opslag van de Bvk rijtuigen. In Blerick zal het rijtuig een cascorevisie ondergaan op een nog nader te bepalen tijdstip. Op 3 oktober 2019 is het rijtuig door de mP 3031 van Blerick naar het Spoorwegmuseum overgebracht. Op 18 juni 2020 is het rijtuig door de [[1700 - Elektrische locomotieven serie 1700|1768]] naar Blerick overgebracht.


* '''Stichting Brabantrail (SB)'''

''AB 7370''


''AB 7377''


''AB 7378''


* '''Stoomstichting Nederland (SSN)'''

In 1981 verkrijgt de SSN uit Rotterdam in totaal 5 rijtuigen van de NS. Deze zijn geruild met vijf rijtuigen Plan D. De rijtuigen zijn alleen op 30 april 1982 ingezet voor pendelritten tussen het depot Spaanse Polder en de Euromast. In 1982 worden zij door de NS weer teruggekocht om het tekort aan materieel op te vangen. 

''AB 7355''

''AB 7358''

''AB 7361''

''AB 7363''

''AB 7372''


* '''Stoomtrein Goes Borssele (SGB)'''

''AB 7370''




''AB 7378''

In 1981 wordt het rijtuig verkocht aan de SGB. Hier krijgt het rijtuig het nummer A 139-2. In 1995 wordt het rijtuig verkocht aan de VSM.


* '''Veluwsche Stoomtrein Maatschappij (VSM)'''

De VSM in Beekbergen heeft de beschikking over in totaal 6 rijtuigen. De rijtuigen zijn pas vanaf halverwege de jaren '90 aangeschaft. Ze zijn afkomstig van diverse andere stichtingen. In 2011 wordt een plan gepresenteerd om een complete stam rijtuigen van tien rijtuigen op de baan te brengen. Naast Plan K zal deze stam ook uit de rijtuigen Plan D en het overgebleven Bolkoprijtuig bestaan. De totale stam zal in totaal aan 517 reizigers een zitplaats bieden, verdeeld over 141 zitplaatsen eerste klas, 280 zitplaatsen tweede klasse en 96 zitplaatsen in de restauratie. De stam zal ook beschikbaar worden gesteld aan andere partijen dan de VSM. Ook wil met een Europese toelating verkrijgen voor de rijtuigen, zodat de stam ingezet kan worden in Nederland, Duitsland, Polen, België en Luxemburg. Een rijtuig (de AB 7355) zal ingericht worden als aanvulling op de restauratierijtuigen. Zo kan er een lopend buffet worde gepresenteerd of de ruimte kan worden ingericht voor lezingen en presentaties. In 2017 worden twee rijtuigen gesloopt als gevolg van de slechte staat waarin zij verkeren. De rijtuigen zijn ontdaan van hun nog bruikbare onderdelen.


''AB 7355''

In 1996 komt de VSM in het bezit van dit rijtuig. Het rijtuig mist een aantal onderdelen uit zowel de technische installatie als uit het interieur. In het najaar van 2017 is het rijtuig gesloopt.


''AB 7359''

In 2000 komt de VSM in het bezit van dit rijtuig. Het rijtuig is afkomstig uit de collectie van het Spoorwegmuseum. Na enkele jaren in te hebben gestaan, is het rijtuig in 2006 in revisie genomen. De revisie houdt zowel het interieur als het technisch gedeelte in. In 2008 is de revisie als gevolg van gebrek aan capaciteit stil gelegd. Enkele coupe's zijn klaar. Op een later tijdstip zal de revisie van het rijtuig weer worden opgepakt.


''AB 7367''

In 1995 komt de VSM in het bezit van dit rijtuig. Het rijtuig bevindt zich in een desolate toestand. Het complete interieur is eruit gesloopt en enkele wanden tussen de coupè's zijn gesloopt. Het elektrisch gedeelte van het rijtuig is nog wel compleet. Op 9 september 1995 wordt het rijtuig door de 2233 en 2530 opgehaald . In het najaar van 2017 wordt het rijtuig gesloopt.


''AB 7370''

In 1996 komt de VSM in het bezit van dit rijtuig. Het rijtuig is nagenoeg compleet. De draaistellen bevinden zich in een goede staat, maar in het dak en in de zijwanden zijn gaten ontstaan als gevolg van roest.


''AB 7377''

In 1996 komt de VSM in het bezit van dit rijtuig. Het rijtuig is nagenoeg compleet. De draaistellen bevinden zich in een goede staat, maar in het dak en in de zijwanden zijn gaten ontstaan als gevolg van roest.


''AB 7378''

In 1996 komt de VSM in het bezit van dit rijtuig. Het rijtuig is nagenoeg compleet. De draaistellen bevinden zich in een goede staat, maar in het dak en in de zijwanden zijn gaten ontstaan als gevolg van roest.


= '''Afleverdata''' =

{| class="wikitable" style="width:110em;"
! Nummer
! Aflevering
! In dienst
! In revisie 
! Uit revisie 
! In revisie 
! Uit revisie
! In revisie 
! Uit revisie 
! Opknapbeurt in 
! Opknapbeurt uit 
! Terzijde
! Sloop(rit)
|-
| '''AB 7351'''
| 1957
| oktober 1957
| 
| 
| 19 januari 1970
| 9 maart 1970
| 3 januari 1975
| 13 februari 1975
| n.v.t.
| n.v.t.
| 14 juli 1981
| 7 december 1981
|-
! '''AB 7352'''
| 1957 || oktober 1957 ||  ||  || 24 december 1969 || 28 januari 1970 || 2 april 1974 || 7 juni 1974 || n.v.t. || n.v.t. || 27 augustus 1980 || 15 juli 1981
|-
| '''AB 7353'''
| 1957
| oktober 1957
| 
| 
| 27 november 1970
| 24 december 1970
| 22 mei 1975
| 16 juli 1975
| n.v.t.
| n.v.t.
| 14 juli 1981
| 24 november 1981
|-
| '''AB 7354'''
| 1957
| oktober 1957
| 
| 
| n.v.t.
| n.v.t.
| n.v.t.
| n.v.t.
| n.v.t.
| n.v.t.
| 9 maart 1970
| 20 juli 1970
|-
| '''AB 7355'''
| 1957
| december 1957
| 
| 
| 15 september 1970
| 20 oktober 1970
| 28 april 1975
| 25 juni 1975
| 29 oktober 1982
| 17 december 1982
| 3 juni 1984
| 2017
|-
| '''AB 7356'''
| 1957
| november 1957
| 
| 
| 2 september 1970
| 2 oktober 1970
| 18 november 1975
| 20 januari 1976
| 6 juli 1982
| 12 augustus 1982
| 3 juni 1984
| 27 mei 1986
|-
| '''AB 7357'''
| 1957
| november 1957
| 
| 
| 8 december 1971
| 1 februari 1972
| 28 oktober 1975
| 16 december 1975
| n.v.t.
| n.v.t.
| 14 juli 1981
| 24 november 1981
|-
| '''AB 7358'''
| 1957
| november 1957
| 
| 
| 17 februari 1970
| 17 maart 1970
| 29 januari 1975
| 13 maart 1975
| 5 maart 1983
| 21 april 1983
| 3 juni 1984
| januari 1993
|-
| '''AB 7359'''
| 1957
| november 1957
| 
| 
| 26 mei 1971
| 7 juli 1971
| 22 september 1975
| 6 november 1975
| 17 maart 1983
| 24 mei 1983
| 3 juni 1984
| n.v.t. (VSM)
|-
| '''AB 7360'''
| 1957
| december 1957
| 
| 
| 27 mei 1970
| 7 juli 1970
| 12 mei 1975
| 30 juni 1975
| n.v.t.
| n.v.t.
| 14 juli 1981
| 
|-
| '''AB 7361'''
| 1957
| december 1957
| 
| 
| 12 mei 1970
| 12 juni 1970
| 5 juni 1974
| 16 september 1974
| 2 november 1982
| 13 december 1982
| 3 juni 1984
| 29 mei 1986
|-
| '''AB 7362'''
| 1957
| december 1957
| 
| 
| 15 juni 1970
| 31 juli 1970
| 6 oktober 1975
| 27 november 1975
| n.v.t.
| n.v.t.
| 21 juni 1982
| 5 juli 1982
|-
| '''AB 7363'''
| 1958
| januari 1958
| 
| 
| 29 december 1970
| 26 januari 1971
| 30 mei 1975
| 4 augustus 1975
| 22 december 1982
| 16 maart 1983
| 3 juni 1984
| 15 mei 1986
|-
! '''AB 7364'''
| 1958 || januari 1958 ||  ||  || 5 oktober 1970 || 30 oktober 1970 || 19 november 1974 || 10 januari 1975 || n.v.t. || n.v.t. || 1 mei 1980 || 6 juni 1980
|-
! '''AB 7365'''
| 1958 || januari 1958 ||  ||  || 11 februari 1972 || 5 april 1972 || 16 september 1975 || 31 oktober 1975 || n.v.t. || n.v.t. || 1 mei 1980 || 6 juni 1980
|-
| '''AB 7366'''
| 1958
| januari 1958
| 
| 
| 22 oktober 1970
| 24 november 1970
| 13 juni 1975
| 13 augustus 1975
| 1 april 1982
| 13 mei 1982
| 3 juni 1984
| 27 mei 1986
|-
| '''AB 7367'''
| 1958
| januari 1958
| 
| 
| 27 januari 1971
| 7 april 1971
| 5 augustus 1975
| 17 september 1975
| 15 november 1982
| 15 februari 1982
| 3 juni 1984
| 2017
|-
| '''AB 7368'''
| 1958
| februari 1958
| 
| 
| 27 februari 1970
| 29 mei 1970
| 21 maart 1975
| 23 mei 1975
| n.v.t.
| n.v.t.
| 14 juli 1981
| 7 december 1981
|-
| '''AB 7369'''
| 1958
| februari 1958
| 
| 
| 24 augustus 1971
| 22 september 1971
| 17 juli 1975
| 12 september 1975
| n.v.t.
| n.v.t.
| 25 mei 1982
| 28 juni 1982
|-
| '''AB 7370'''
| 1958
| februari 1958
| 
| mei 1965
| 6 januari 1970
| 
| 27 februari 1975
| 9 april 1975
| 7 november 1982
| 18 november 1982
| 3 juni 1984
| n.v.t. (VSM)
|-
| '''AB 7371'''
| 1958
| februari 1958
| 
| 
| 9 november 1971
| 24 december 1971
| 17 april 1975
| 4 juni 1975
| n.v.t.
| n.v.t.
| 14 juli 1981
| 7 december 1981
|-
| '''AB 7372'''
| 1958
| 
| 
| 
| 
| 2 december 1970
| 2 oktober 1974
| 5 december 1974
| 9 november 1982
| 28 december 1982
| 3 juni 1984
| 13 mei 1986
|-
| '''AB 7373'''
| 1958
| 
| 
| april 1967
| 15 maart 1972
| 21 april 1972
| 12 december 1975
| 29 januari 1976
| 21 mei 1982
| 30 juni 1982
| 3 juni 1984
| 20 september 1984
|-
| '''AB 7374'''
| 1958
| 
| 
| 
| 19 oktober 1971
| 14 december 1971
| 12 augustus 1975
| 8 oktober 1975
| n.v.t.
| n.v.t.
| 25 mei 1982
| 28 juni 1982
|-
| '''AB 7375'''
| 1958
| 
| 
| 
| 21 juni 1971
| 11 augustus 1971
| 7 juli 1975
| 28 augustus 1975
| n.v.t.
| n.v.t.
| 13 juni 1983
| 7 juni 1983
|-
| '''AB 7376'''
| 1958
| 
| 
| 
| 7 april 1971
| 18 mei 1971
| 30 oktober 1975
| 18 december 1975
| 15 december 1982
| 14 februari 1983
| 3 juni 1984
| n.v.t. (NSM)
|-
| '''AB 7377'''
| 1958
| 
| 
| 
| 25 april 1972
| 7 juni 1972
| 8 januari 1976
| 27 februari 1976
| 6 september 1982
| 20 oktober 1982
| 3 juni 1984
| n.v.t. (VSM)
|-
| '''AB 7378'''
| 1958
| 
| 
| februari 1965
| 11 maart 1971
| 7 mei 1971
| 23 december 1975
| 17 februari 1976
| 25 maart 1983
| 21 juni 1983
| 3 juni 1984
| n.v.t. (VSM)
|-
| '''AB 7379'''
| 1958
| 
| 
| 
| 4 januari 1972
| 10 februari 1972
| 28 augustus 1975
| 29 oktober 1975
| n.v.t.
| n.v.t.
| 16 december 1982
| 21 februari 1983
|-
! '''AB 7380'''
| 1958 || juni 1958 ||  ||  || 13 september 1971 || 14 oktober 1971 || 5 november 1975 || 9 januari 1976 || n.v.t. || n.v.t. || 5 oktober 1982 || november 1982
|}

{| class="toccolours" style="font-size:85%; margin-top:1em; margin-bottom:-0.5em; border: 1px solid #aaa; padding: 5px; clear: both; width:100%;"
|
<big><big>'''Bronnen, Referenties en/of Voetnoten'''</big></big>
* '''Plan D 70 jaar (1), Ontwerp en bouw''' - {{Sc|M. Kastelijn}} - ''Maandblad: Railmagazine, 42e Jaargang - december 2020 nummer 380 Blz: 66-71'' Uitgave: Uquilair ISSN: 0926-3489''
* '''Flashback Buurlandtreinen Den Haag / Eindhoven – Keulen''' - {{Sc|P. Gootzen}} - ''Maandblad: Railmagazine, 43e Jaargang - oktober 2021 nummer 388 Blz: 40-44'' Uitgave: Uquilair ISSN: 0926-3489''
* '''Rijtuigen Plan E voor de jubileumritten 150 jaar spoor <small>Voorbereiding, inzet en verdere lotgevallen</small>''' - {{Sc|W. Hoekema en T. van Zijl}} - ''Maandblad: Railmagazine, 45e Jaargang - mei 2023 nummer 404 Blz: 64-70'' Uitgave: Uquilair ISSN: 0926-3489''
----
<references></references>
|}

{{Navigatie Rijtuigen}}
[[Categorie:Rijtuigen]]