Utrecht Centraal

Uit Somda RailWiki
Naar navigatie springenNaar zoeken springen

Utrecht Centraal is het hoofdstation van Utrecht. De verkorting van het station is Ut.

Geschiedenis

Bij de aanleg van de spoorlijn van Amsterdam naar Elten in 184 wordt in Utrecht een station gebouwd.


Eerste station

In 1843 wordt het eerste station geopend.


Tweede station

In 1973 is het nieuwe station van Utrecht geopend. In 1989 is het station grondig verbouwd. Eind mei 1973 zijn kruiswissels aangebracht tussen de sporen 12 en 13 en de sporen 14 en 15. Hiermee is het mogelijk om van het opstelterrein Landstraat via de sporen 14 en 15 naar spoor 1 te rijden. Om dit mogelijk te maken, wordt het stootblok van spoor 15 in ontmanteld en de sporen doorgetrokken naar spoor 1.

Vanwege instortingsgevaar is een deel van de oude perronkappen in het najaar van 1998 ontmanteld.


Derde station

In 2000 worden plannen gemaakt om het station van Utrecht te verbouwen en uit te breiden. Dit station moet voorbereid zijn op 100 miljoen reizigers per jaar. Het ontwerp van het station is afkomstig van Benthem Crouwels architecten en Movares. In december 2005 wordt dit ontwerp aangeboden aan de opdrachtgevers, de gemeente Utrecht en het ministerie van Verkeer & Waterstaat. Op 12 juni 2007 wordt in Madurodam de maquette van dit station onthuld. Er komen twee perrons bij, zodat de perroncapaciteit wordt vergroot. Enkele smalle perrons worden verbreed. Dit gaat wel ten koste van de doorgaande middensporen, zoals de sporen 10 en 13. Spoor 4 zal een kopspoor worden in plaats van een doorgaand spoor. De sporen 1 en 2 zullen richting het stationsplein worden opgeschoven, zodat het perron hier ook verbreed kan worden. De overkappingen van de perrons worden voorzien van zonnepanelen. Naast het station, wordt in het ontwerp ook een nieuw gemeentekantoor en een brug over de sporen meegenomen. Deze brug, Moreelsebrug, krijgt geen toegang tot de perrons.

In 2011 wordt begonnen met de verbouwing van het station. Utrecht wordt een doorstroomstation. De perronsporen krijgen hun eigen corridors waar de treinen rijden en stoppen. Op deze manier wordt het aantal te kruisen sporen verminderd, ook door een aantal wissels weg te halen. Zo hebben de treinen vanuit Amsterdam naar Eindhoven/Arnhem geen last van de treinen die op de Noord-Oostverbindingen rijden.

Op 3 februari 2013 is de nieuwe stationshal geopend. Deze hal is naast de Jaarbeurstraverse aangelegd over de sporen van het voormalige goederenstation. In augustus 2013 wordt het tweede deel van de stationshal geopend.

Tijdens het weekend 7 tot en met 9 juni 2014 is aan de noordzijde van het emplacement gewerkt aan de nieuwe sporen lay out. Er zijn 39 (kruis)wissels buiten gebruik gesteld door ze te klemmen. Tussen enkele buiten dienst gestelde wissels zijn nieuwe funderingsblokken geplaatst voor de bovenleiding. In het weekend van 26 en 27 juli 2014 zijn zestien nieuwe bovenleidingsportalen geplaatst aan de noordzijde van het station. Tussen 8 en 17 augustus 2014 werd gewerkt aan een gewijzigde lay-out, waarbij voor ongeveer 2 kilometer aan bovenleiding en rails wordt verwijderd en herlegd. Tegelijkertijd wordt de beveiliging aangepast. Aan de oostzijde van de stationshal werden de laatste betonnen liggers geplaatst. In augustus 2014 werd tevens spoor 3 weer in gebruik genomen, nadat de sporen 1 en 2 in de richting van het centrum zijn opgeschoven en het verbreden van de perrons. Spoor 2 werd vervolgens tijdelijk buiten dienst genomen voor de bouw van een betonnen vloer in de het verlengde van spoor 1 - 3. In het weekend van 13 en 14 september 2014 waren de sporen 1 - 4 buiten dienst voor de aanleg van de betonnen vloer.

In het weekend van 21 en 22 maart 2015 worden de sporen 16 en 17 van het voormalige emplacement Utrecht GE aangesloten op de sporen 18 en 19. Aan de zijde van Lunetten worden de sporen tijdelijk aangesloten op de sporen naar Arnhem en 's Hertogenbosch. Op de sporen 18 en 19 zullen na afronding van het project de intercity's naar beide plaatsen stoppen. Vanaf 30 maart 2015 worden de sporen 18 en 19 in lengte gehalveerd. Op deze manier ontstaat er ruimte om te werken aan de nieuwe sporen 20 en 21, een keerspoor aan de zuidzijde hiervan en het bijbehorende achtste perron. Dit heeft invloed op de gekoppelde series 2000 (Utrecht Centraal - Den Haag Centraal) en 8800 (Utrecht Centraal - Leiden) die vanaf deze sporen vertrekken. Door de halvering van de lengte, is er voor deze treinen geen ruimte meer op deze sporen. De treinen verhuizen hierdoor naar spoor 9. Dit betekend dat deze treinen maximaal zes bakken lang mogen zijn. Dit heeft invloed op de serie 2800 (Utrecht Centraal - Rotterdam Centraal). Deze serie zal niet meer in Utrecht Centraal gaan keren, maar wordt in Utrecht het ene half uur gekoppeld of afgetrapt aan de serie 1700 (Den Haag Centraal - Enschede) en het andere half uur gekoppeld aan de serie 11700 (Den Haag Centraal - Amersfoort Schothorst). In de serie 1700 rijdt het treindeel uit Rotterdam mee tot aan Deventer. Op 13 juli 2015 moeten de nieuwe sporen 20 en 21 in dienst komen. Eind juli 2015 zullen de sporen 18 en 19 in zijn geheel buiten dienst worden gesteld. De sporen 20 en 21 worden dan in dienst gesteld. Hier zullen de series 6000 (Utrecht Centraal - Tiel) en 9800 (Utrecht Centraal - Den Haag Centraal) gaan stoppen en op elkaar keren. Het zelfde geld voor de series 6100 (Utrecht Centraal - Woerden) en 16000 (Utrecht Centraal - 's-Hertogenbosch). In dezelfde periode zal ook een deel van het zesde perron en spoor 15 worden aangepakt. De treinseries 3000 (Nijmegen - Den Helder) en 3100 (Nijmegen - Schiphol) zullen dan verhuizen naar spoor 12. Hierdoor vervalt de overstap op de intercity's van de serie 800 (Maastricht - Alkmaar) en 3500 (Heerlen - Schiphol). Op 31 juli 2015 wordt het een na laatste deel van de stationshal tussen de Jaarbeurs en Catharijnezijde geopend. Hiermee is aan de noordzijde 12.000 vierkante meter vloeroppervlak beschikbaar. In dit nieuwe deel is ook de plaquette voor de omgekomen NS medewerkers in de Tweede Wereldoorlog opgehangen. Vanaf augustus 2015 wordt begonnen aan kleinere projecten in de oude stationshal. Daarnaast wordt de spoorsituatie tussen het station en station Utrecht Vaartsche Rijn gewijzigd. Op 10 november 2015 is het centrale deel van de stationshal in gebruik genomen. In maart 2016 wordt spoor 4 een kopspoor. Een stootjuk komt aan de oostelijke zijde van dit spoor te staan, zodat het spoor alleen te zien is vanuit de richting Utrecht Overvecht. De werkzaamheden die in het Paasweekend worden uitgevoerd, hebben grote gevolgen voor het treinverkeer. Treinen worden zoveel mogelijk geweerd van het station en stoppen en keren op grotere stations in de buurt. In het weekend van Hemelvaart worden werkzaamheden uitgevoerd aan de noordelijke zijde van het emplacement. In het laatste weekend van mei 2016 worden de sporen 18/19 en 20/21 volledig in dienst gesteld. Aan de noordzijde worden de sporen aangesloten en aan de zuidzijde zijn zij ook aangesloten in de richting van Utrecht Vaartsche Rijn en Arnhem naar de dive-under. Hiermee kunnen de sporen weer in beide kanten gebruikt worden. De sporen 12, 14, 15, 20 en 21 zijn buiten dienst gegaan voor wijzigingen in de wisselstraten en de vereenvoudiging van het noordelijke emplacement. Ook het perron tussen de sporen 14 en 15 gaat buiten dienst. Dit heeft gevolgen voor de treindienst in de richting van Maarsen. Met ingang van 22 augustus 2016 komen de sporen 11, 12, 14 en 15 weer in dienst. De sporen 9 en 10 gaan met ingang van deze datum buiten dienst voor verbouwing. In de herfstvakantie van 2016 zal de sporenlay-out van het middendeel op het noordelijke emplacement vereenvoudigd worden. Ook het deel van de lage sporen naar Overvecht zullen dan vereenvoudigd worden. De aansluitingen op de fly-over in de richting van Woerden worden gerealiseerd. De aansluiting naar de voormalige loods HTMU blijft voorlopig gehandhaafd. Uiteindelijk zal deze aansluiting opgebroken worden. Spoor 8 wordt aan de zuidzijde van het emplacement weer aangesloten. Op 15 november 2016 zijn de werkzaamheden afgerond. Op 7 december 2016 wordt het nieuwe station en de stationshal geopend. Bij deze opening wordt in de mP 3031 van het Spoorwegmuseum een kleine tentoonstelling gehouden over de geschiedenis van de spoorwegen in de stad Utrecht. Op 24 februari 2018 wordt het eerste gedeelte van het nieuwe stationsplein en de ingang van het station aan de centrumzijde geopend. Onder het stationsplein is een fietsenstalling gerealiseerd met plaats voor 12.500 fietsen.

De oude overkapping van spoor 9 wordt gebruikt om het Berlijnplein van een overkapping te voorzien.


Spoorlijnen

Het station is gelegen aan diverse spoorlijnen, zoals de Rhijnspoorlijn, Staatslijn H (Utrecht - Boxtel)


Dienstregeling

Bij de opening van de spoorlijn en het station van Utrecht rijden er 6 treinen per dag.




Met het wijzigingsblad van 7 september 2015 gaat de serie 2000 keren op de nieuwe sporen 20 en 21. Aankomst zal zijn op spoor 21 en vertrek van spoor 20. Het materieel van deze treinen wordt omgereden via een aan de zuidzijde van het perron gelegen keerspoor. Met het in dienst komen van de sporen 18 en 19 als doorgaande sporen, zullen vanaf eind mei 2016 de intercity's naar Arnhem en 's-Hertogenbosch van deze sporen vertrekken.


Stoppende treinen

In de huidige dienstregeling (2018) stoppen de volgende treinseries te Utrecht Centraal:

Treinserienummer Beginpunt Eindpunt Materieel
100 Basel SBB Amsterdam Centraal ICE-3m
120 Frankfurt am Main Amsterdam Centraal ICE-3m
220 Frankfurt am Main Amsterdam Centraal ICE-3m
500 Groningen Rotterdam Centraal DDZ/ICMm
600 Leeuwarden Rotterdam Centraal DDZ/ICMm
800 Maastricht Alkmaar/(Schagen) VIRM
1400 Rotterdam Centraal Utrecht Centraal (via Amsterdam Centraal) VIRM
1700 Den Haag Centraal Enschede ICMm/VIRM
2000 Den Haag Centraal Utrecht Centraal DDZ/ICMm
2800 Rotterdam Centraal Utrecht Centraal DDZ/VIRM
2900 Enkhuizen Maastricht VIRM
3000 Den Helder Nijmegen VIRM
3100 Schiphol Nijmegen VIRM
3500 Schiphol Venlo VIRM
3900 Enkhuizen Heerlen VIRM
4900 Utrecht Centraal Almere Centrum SLT
5500 Utrecht Centraal Baarn SGMm/SLT
5600 Utrecht Centraal Zwolle DD-AR/DDZ
5700 Utrecht Centraal Hoofddorp (via Weesp) SLT
6000 Utrecht Centraal Tiel SLT
6100 Utrecht Centraal Woerden SLT
6500 Utrecht Centraal Houten Castellum SLT
6900 Utrecht Centraal 's-Hertogenbosch SLT
7300 Veenendaal Centrum Breukelen SGMm/SLT
7400 Rhenen Amsterdam Centraal SGMm
7800 Den Haag Centraal Utrecht Centraal SLT
8800 Leiden Utrecht Centraal DDZ/ICMm
11700 Den Haag Centraal Amersfoort Schothorst ICMm
14000 Utrecht Centraal Rotterdam Centraal SLT
14900 Utrecht Centraal Almere Centrum SLT
21400 Eindhoven Utrecht Centraal/Rotterdam Centraal DDZ/VIRM
22400 Utrecht Centraal Amersfoort ICMm/VIRM
23400 Utrecht Centraal Nijmegen VIRM
28300 Utrecht Centraal Utrecht Maliebaan SGMm

Passerende treinen

In de huidige dienstregeling (2018) stoppen alle treinen in Utrecht Centraal.