Spoorlijn 12 (Antwerpen - Lage Zwaluwe)

Uit Somda RailWiki
(Doorverwezen vanaf Spoorlijn 12)
Naar navigatie springenNaar zoeken springen

De Belgische spoorlijn 12 loopt van Antwerpen en de grens bij Roosendaal naar Lage Zwaluwe en heeft een lengte van 64 kilometer. Hiervan ligt 33 kilometer op Belgisch grondgebied en 31 kilometer op Nederlands grondgebied.

Geschiedenis

Aanleg

Beveiliging


Opening & ingebruikname

Wijzigingen

In november 1948 wordt begonnen met het plaatsen van funderingen voor de portalen tussen Lage Zwaluwe en Tilburg. 1949 wordt begonnen met het traject vanaf Breda naar Boxtel te elektrificeren. Hiertoe worden in Breda het emplacement en perrons aangepast. Het tweede perron wordt aangelegd en wordt voorzien van een deel van de stationskap van station Tilburg. Een tunnel verbindt het tweede perron met het eerste perron. In het najaar is het mogelijk om elektrisch te kunnen rijden vanaf Dordrecht naar Boxtel. Er worden onderstations in Breda en Tilburg gebouwd. Het traject wordt op 11 mei 1950 officieel geopend. De feesttrein wordt gereden met de nieuwe ElD4 treinstellen 674 + 675. De trein haalt in de ochtend in Den Haag genodigden en vertegenwoordigers van de minister op. Via Utrecht en 's-Hertogenbosch wordt Eindhoven bereikt. Hier stapt de directie van de Belgische Spoorwegen in. Vanuit Eindhoven wordt naar Boxtel, Oisterwijk, Tilburg, Gilze-Rijen en Breda gereden. Op deze stations zijn toespraken en worden geschenken in ontvangst genomen. Uiteindelijk wordt Dordrecht via Lage Zwaluwe bereikt. Na Dordrecht gaat de trein naar Zevenbergen, Oudenbosch en Roosendaal.

Al in 1939 worden er gesprekken gevoerd tussen de NS en NMBS om de spoorlijn tussen Roosendaal en Essen te voorzien van bovenleiding. Vanwege technische problemen (de overgang tussen 1.500 volt en 3.000 volt) kon men destijds niet tot overeenstemming komen. Ook de Tweede Wereldoorlog zorgde voor vertraging. Na de Tweede Wereldoorlog werden de gesprekken voort gezet en kwamen de NS en NMBS in 1953 tot overeenstemming om het grensbaanvak te moderniseren. In september 1957 vindt de oplevering van de elektrificatie plaats van het traject Roosendaal - Essen. Het is hiermee de eerste grensoverschrijdende spoorverbinding die voorzien is van bovenleiding.


Stations

Hieronder staan alleen de stations vermeld die in Nederland zijn gelegen.

Roosendaal


Aansluitingen

Dienstregeling

Met ingang van 14 mei 1950 is het mogelijk om elektrische treinen tussen Amsterdam en Roosendaal te rijden. Het zijn de treinen naar Parijs, die via Haarlem rijden. Ook de binnenlandse elektrische treinen rijden nu een keer per uur uit Amsterdam naar Roosendaal. In Roosendaal wordt een uurdienst aangeboden naar Vlissingen. Met ingang van de zomerdienstregeling 1951 worden de vier treinen naar Brussel en Parijs beter over de dag verspreidt. De douane- en paspoortcontrole vinden plaats tussen Rotterdam en Roosendaal en tussen Roosendaal en Antwerpen. De sneltreinen tussen Roosendaal en Antwerpen wordt uitgebreid. Er gaan 8 treinen per dag rijden in een tweeuursdienst. Vier van deze treinen worden gereden door een DE3 van de NS. De vier andere treinen worden door de NMBS gereden met een lichte stoomsneltrein.


Internationaal

Vanaf september 1957 is het mogelijk om elektrisch de grens over te steken.


Met ingang van het wijzigingsblad van april rijdt de Beneluxtrein over de HSL-Zuid.


Ongevallen

Watersnoodramp

In de nacht van 31 januari op 1 februari 1953 overstroomt een deel van de spoorlijn als gevolg van de doorbraak van dijken langs het water door de springtij en een zware noordwesterstorm die het zuidwesten van Nederland teistert. Reeds op 1 februari 1953 vindt er in Utrecht een bespreking plaats over de te nemen maatregelen om de schade te herstellen en voor zo ver als mogelijk is, een dienstregeling te maken voor de trajecten die nog te berijden zijn. Een van de zaken die nodig zijn voor het herstel, is de aanvoer van zand. Al aan het eind van de ochtend vertrekken uit zowel Maarn als Zwolle een trein met zand. Deze twee treinen worden in Den Haag samengevoegd. In totaal rijden er op 1 februari 1953 vijf treinen, bestaande uit 170 wagons, met zand naar Maassluis en Dordrecht in het getroffen gebied. Treinen voor Lage Zwaluwe worden vanaf Breda geduwd, omdat er maar 1 spoor beschikbaar is. Wanneer terug gereden wordt naar Breda, gaat dit via verkeerd spoor, omdat er in Lage Zwaluwe geen mogelijkheid is tot omlopen. Het overstromen van het baanvak heeft gevolgen voor de treindienst. De internationale treinen vanuit Amsterdam naar Brussel en Parijs worden omgeleid via Utrecht en ’s-Hertogenbosch, waarbij in de laatste plaats tractie wordt gewisseld van elektrische locomotief naar een stoomlocomotief. Door het omrijden en wisselen van locomotief, neemt de reistijd tussen Amsterdam en Roosendaal gemiddeld met een half uur toe. Daarop wordt besloten om het vertrek in Amsterdam met 20 minuten te vervroegen, zodat er op tijd in Roosendaal aangekomen kan worden. Deze maatregel wordt op 9 februari 1953 van kracht. De treinen 34/35 naar Luxemburg en Basel komen te vervallen in zijn geheel. Vanaf 9 februari 1953 rijden deze treinen van en naar Brussel Noord. De getrokken treinen 80/85 en 86/91 tussen en komen te vervallen. Op de nog wel berijdbare trajecten worden treinstellen ingezet. Het elektrische materieel dat in Roosendaal aanwezig is, wordt op 1 februari met behulp van diesel materieel naar Breda overgebracht. Op 2 februari 1953 wordt de dienst tussen Roosendaal en Zevenbergen hervat met dieselmaterieel. Op 9 februari 1953 worden de dieseltreinstellen vervangen twee elektrische treinstellen. Deze treinstellen zijn met een dieseltreinstel van Breda naar Roosendaal overgebracht. Hoewel de dienst uitgevoerd kan worden met een treinstel, wenst de NS de winterdienstregeling aan te houden tussen de beide plaatsen. De treinen kruisen elkaar halverwege. Met ingang van 18 februari 1953 kan worden volstaan met de inzet van 1 treinstel. Vanaf 7 maart 1953 is er weer elektrisch treinverkeer mogelijk tussen Roosendaal en Lage Zwaluwe. Met ingang van 19 maart 1953 kan de normale dienstregeling tussen Zevenbergen en Roosendaal worden gereden met twee treinstellen, waarbij er in Oudenbosch gekruist wordt. Vanaf 27 maart 1953 kan er op een aantal uitzonderingen (een aantal D-treinen rijdt nog via Utrecht) na de gehele dienstregeling worden gereden. De treinen 34/35 naar Luxemburg en Basel kunnen weer doorrijden naar Nederland, waardoor het begin- en eindpunt Brussel Noord komt te vervallen.