Schiphollijn

Uit Somda RailWiki
Naar navigatie springenNaar zoeken springen

De Schiphollijn is de spoorlijn die de luchthaven Schiphol aansluit op het nationale spoorwegnet. Aan de zuidzijde van de spoorlijn sluit de Schiphollijn aan ter hoogte van Warmond op de Oude Lijn (Amsterdam - Haarlem - Leiden - Den Haag Hollands Spoor - Rotterdam). Aan de noordzijde sluit de spoorlijn aan op de westelijke tak van de geplande ringspoorbaan van Amsterdam bij Riekerpolder Aansluiting. Uiteindelijk sluit de lijn aan bij de Gaasperdammerweg op de Oosterspoorlijn (Amsterdam - Amersfoort). De lengte van de lijn is circa 50 kilometer.


Geschiedenis

In 1962 wordt een memorandum naar de minister van Verkeer en Waterstaat gestuurd voor de aanleg van een spoorlijn bij de luchthaven Schiphol. De bouw van het nieuwe Schiphol begon in 1963. Op 13 juni 1963 werd een werkgroep opgericht die onderzoek gaat doen naar een spoorlijn van Amsterdam naar Den Haag. Deze werkgroep wordt vernoemd naar voorzitter mr. H.A. de Mol van Otterloo. Hij is op dat moment directeur Verkeer van het Directoraat Generaal van het Verkeer.


In 1969 worden de plannen geopenbaard om de spoorlijn in drie fasen aan te leggen. De eerste fase is om de spoorlijn vanaf Amsterdam Sloterdijk via de Ringspoorbaan naar het Overtoomse Veld aan te leggen. Vanaf hier kan de spoorlijn via de berm van de Rijksweg en de tunnel naar Schiphol worden aangelegd. Aan de andere kant van Schiphol kan de spoorlijn worden doorgetrokken door de Haarlemmermeer naar Leiden. Bij het Overtoomse Veld kan de spoorlijn worden aangesloten op de zuidelijke Ringspoorbaan en de zuidelijke Stadsspoorlijn naar het centrum bij de nieuwbouw van de RAI. Bij de RAI kan ook de oostelijke tak van de Ringspoorlijn aansluiten, zodat er een verbinding ontstaat met Utrecht. In 1970 wordt de beslissing om de spoorlijn aan te leggen, uitgesteld. De NS gaat echter wel door met het maken van plannen om de spoorlijn aan te leggen door het westelijke deel van Amsterdam. Zo zal er een station komen tussen Schiphol en het Centraal station ter hoogte van de Cornelis Lelylaan. Ook wordt er al rekening gehouden om de spoorlijn aan te laten sluiten op het nieuw te bouwen station van Sloterdijk, ook al loopt de spoorlijn er op enige afstand langs. In Slotermeer wordt er ook rekening gehouden met de aanleg van een station.


Planning

De lijn zou in Amsterdam aan de zuidelijke rand van het centrum beginnen, in de omgeving van het Rijksmuseum aan het Museumplein. Dit zou onder de grond worden aangelegd op het punt waar de Hobbemakade en de Stadhouderskade elkaar kruisen. Via een tunnel onder de Boerenwetering moet de spoorlijn naar de RAI gaan. Hier komt spoorlijn weer boven de grond en buigt dan af naar het westen richting de ringspoorbaan. Ter hoogte van de Minervalaan is een station gepland. Dit station moet de overstap kunnen bieden aan het overige openbaar vervoer richting Amstelveen en Amsterdam Zuid. De bouw van bruggen tussen de Minervalaan en de Schinkel moet beginnen in 1974. Om de Schinkel over te kunnen steken, wordt voor zowel het spoorverkeer als het wegverkeer over de nieuwe Rijksweg 10 voor een klapbrug gekozen. Ten oosten van de Schinkel wordt de voormalige Haarlemmermeerspoorlijn gekruisd. Vanaf deze lijn zullen materialen worden aangevoerd voor de bouw van de lijn. Met behulp van een verbindingsboog zal de spoorlijn aansluiten op de nieuwe lijn. Na de brug over de Schinkel buigt Rijksweg 10 echter naar het noorden, maar sluit Rijksweg 4 hier op aan in westelijke richting. Door dit verkeersknooppunt moet ook de spoorlijn worden geweven. Ter hoogte van de Riekerpolder voegt zich bij deze lijn de Westelijke tak van de Ringspoorbaan. De spoorlijn komt hierbij in de middenberm van Rijksweg 4 te lopen. Na het klaverblad dat tussen de Rijkswegen 4 en 6 (thans A9) komt te liggen, gaat de spoorlijn verder in een tunnel van 5,5 kilometer. Op de punten waar de tunnel de startbaan van de Buitenveldertbaan (Baan 09-27 of de Amstelveense Bulderbaan) kruist, is het dak van de tunnel verstevigd en bestaat uit een dak van een meter dik. Ondergronds wordt Rijksweg 4 nogmaals gekruisd en op ongeveer 900 meter van de provinciale weg Heemstede - Aalsmeer komt de spoorlijn boven de grond. Over een aarden wal of betonnen viaduct gaat de spoorlijn naar Hoofddorp. Hier is geen station gepland. Bij Abbenes kruist de spoorlijn Rijksweg 44. Het traject wordt aangelegd met ongelijkvloerse kruisingen. Sassenheim wordt op ongeveer 1.200 meter gepasseerd, maar ook hier is rekening gehouden met de latere aanleg van een station, net zoals in Hoofddorp en Nieuw Vennep. Ter hoogte van Warmond sluit de lijn aan op de Oude lijn. De nieuwe spoorlijn wordt tussen de al bestaande sporen van de Oude Lijn aangelegd, die hiermee naar de buitenzijde opschuiven. Tot aan Leiden zal het traject viersporig zijn. In 1970 is de verwachting dat Schiphol in 1975 per trein bereikbaar is, als er in 1971 toestemming wordt gegeven om de spoorlijn aan te leggen. De toestemming tot aanleg van de spoorlijn wordt echter pas in mei 1973 gegeven. De verwachting is dat de aanleg van de spoorlijn 8 jaar zal duren.

Als de spoorlijn via het Weteringcircuit gaat lopen, blijft een verbinding door Amsterdam-West nodig. Deze zal gebruikt worden door goederentreinen en treinen die niet door de metrobuis onder het stadscentrum kunnen rijden.

De planning is om het lijngedeelte tussen Schiphol en Amsterdam Minervalaan in 1978 te openen als een eilandbedrijf. In de richting van Leiden zal de spoorlijn in 1980 worden geopend. Het eindpunt in het centrum van Amsterdam zal halverwege de jaren '80 bereikt gaan worden. De spoorlijn wordt geschikt gemaakt voor een snelheid van 160 kilometer per uur. De bouw van de lijn werd in 1972 begroot op een totaalbedrag van 590 miljoen gulden.


Aanleg

De aanleg van de spoorlijn begint op . Als eerste wordt het traject Schiphol - Amsterdam RAI aangelegd. Vanaf de RAI is het de bedoeling om de spoorlijn verder aan te leggen naar het Weteringcircuit.


De bouw van het station wordt al in 1971 ter hand genomen, omdat het luchthavengebouw uitgebreid wordt. Het dak hiervan moet ook versterkt worden, omdat hierboven op pilaren van de rijbanen komen te staan die toegang geven tot het luchthaven gebouw. Het station zal 3 sporen bevatten met twee perrons. Het eilandperron zal 10,8 meter breed worden en het zijperron 5,5 meter. Op de perrons komen trappen en hellingbanen naar het luchthavengebouw. Tussen 1 april 1972 en 1 januari 1974 moet door de NS een tunnelstuk gebouwd worden aan het meest noord-oostelijke deel van het station Schiphol. Door de nieuwe lay-out van het station zal het tunnelstuk dat in 196 is geplaatst, verwijderd worden. Het station kan hierdoor compact worden gehouden met een lengte van 300 meter. Hiermee worden de verbindingen tussen de perrons en luchthavengebouwen zo kort mogelijk. De eerste fase van de bouw van de spoorlijn van Amsterdam naar Schiphol is een perronlengte van 220 meter voldoende.

Op 27 augustus 1973 was een perspresentatie, waar een deel van het station Schiphol te bezichtigen was. In het station waren eilandperron, treinaanwijzer etc nagebootst.


Vanwege grote vertraging in de tracéprocedures werd het gedeelte Warmond - Schiphol veel later geopend dan gepland. In december 1978 werd het deel tussen Schiphol en Amsterdam Zuid geopend. Hier voert de NS een eilandbedrijf uit.


Beveiliging


Om de Thalys 160 kilometer per uur te laten rijden is er in 199 tussen Hoofddorp en Den Haag Mariahoeve de beveiliging aangepast.


Schipholtunnel

Zie voor het uitgebreide artikel de pagina Schipholtunnel.

De bouw van de tunnel begint in 1972. De tunnel is op 1981 geopend.


Testritten

Opening & ingebruikname

Op 20 december 1978 komt het eerste deel van de spoorlijn in dienst. Het is het deel van Amsterdam Zuid naar Schiphol. Dit gedeelte van de spoorlijn is nog niet aangesloten op het NS net. Op dit gedeelte van de spoorlijn doen de Plan V treinstellen 841 - 844 dienst. Om deze treinstellen op dit deel van het traject te krijgen worden zij door een diesellocomotief via de Haarlemmermeerlijn van Nieuwersluis naar Uithoorn gebracht. Vanaf hier vertrok het treinstel naar Jollenpad, getrokken door een locomotief serie 500 of 600. Bij het Jollenpad in Amsterdam Buitenveldert is een krappe verbindingsboog aangelegd waar de treinstellen naar de Schiphollijn worden gebracht bij Amsterdam Zuid.


Wijzigingen

  • In het weekend van 16 en 17 mei 1998 komt de viersporigheid van het station Hoofddorp in dienst. Tegelijkertijd komen de nieuwe sporen bij Riekerpolder Aansluiting in dienst.


  • In 200 wordt de spoorsituatie ter hoogte van het opstelterrein Hoofddorp vereenvoudigd. Er komen slechts twee sporen naar het opstelterrein. De twee andere sporen aan de zuidzijde worden aangepast tot keersporen, waarbij de aansluiting met de spoorlijn verloren gaat. Hiermee is het niet meer mogelijk om treinen te laten keren in Hoofddorp bij een stremming in de Schipholtunnel.


  • In oktober 2013 worden nieuwe wissels geplaatst bij Gaasperdammerweg Aansluiting. Deze wissels vervangen de hogesnelheidswissels tussen de buitenste sporen naar Weesp en de sporen naar Diemen Zuid. Met deze kortere wissels (geschikt voor een snelheid van 80 km/u) wordt er ruimte gemaakt voor de aanleg van onderdoorgangen voor de te verleggen snelweg A9. In het weekend van 15 tot en met 17 april 2017 worden nieuwe hogesnelheidswissels geplaatst bij Gaasperdammerweg Aansluiting. Hiermee kan de volledige vooraansluiting weer op baanvaksnelheid bereden worden. De wissels verbinden de sporen van de Schiphollijn met de buitenste sporen van de Oosterspoorlijn naar Weesp. Deze nieuwe wissels vervangen de wissels die in oktober 2013 zijn aangelegd. De nieuwe wissels zijn vanwege hun lengte oostelijker geplaatst dan de oude uit oktober 2013, maar zij liggen wel op de plek waar voorheen ook hogesnelheidswissels hebben gelegen.
  • In het weekend van 30 en 31 mei 2015 is een nieuwe fly-over in gebruik genomen bij Amsterdam Riekerpolder Aansluiting. Via deze fly-over rijden de treinen vanuit Schiphol naar Amsterdam Lelylaan via een vorkaansluiting. Tussen Riekerpolder Aansluiting en Duivendrecht is het daarop volgende weekend gewerkt aan de twee extra sporen die daar komen te liggen. Op 7 september 2015 komt de tweede Schinkelbrug in dienst. Op deze brug zullen de sporen komen te liggen voor treinen in de richting van Amsterdam Zuid. Alleen het buitenste spoor is nu in gebruik genomen. Van de eerste Schinkelbrug wordt het binnenste spoor buiten dienst genomen voor vernieuwing. De tweede Schinkelbrug is voorzien van een meebewegende bovenleidingsconstructie. De eerste Schinkelbrug zal in de zomer van 2016 van een dergelijke constructie voorzien worden, zodat het treinverkeer niet meer strandt op de bruggen. In het voorjaar van 2016 wordt Riekerpolder Aansluiting uitgebreid tot dubbele vorkaansluiting. Op deze manier kunnen kunnen de treinen van en naar Amsterdam Lelylaan kruisingsvrij naar de binnen- of buitensporen richting Schiphol rijden. Begin augustus 2016 wordt tijdens een buitendienststelling van 9 dagen tussen 1 en 10 augustus 2016 delen van de spoorlijn verlegd. Na deze werkzaamheden is het deel tussen Amsterdam Riekerpolder Aansluiting en Duivendrecht aansluiting viersporig. Bij Duivendrecht Aansluiting is de aansluiting op de Utrechtboog ook via een dubbele vorkaansluiting gerealiseerd. Het station Amsterdam RAI komt per 10 augustus 2016 ook viersporig in dienst. Tegelijkertijd is de baanvaksnelheid omhoog gegaan nar 130 kilometer per uur. Alleen bij de sporen van Amsterdam RAI is een snelheidsbeperking, omdat de sporen en bovenleiding omhoog zijn gebracht. Hiermee komt de pantograaf bij hogere snelheden dicht bij de metalen kapconstructie. De enige mogelijkheid om dit op te lossen, is het opvijzelen van de kapconstructie. Dit is echter een kostbare aangelegenheid.
  • In januari 2019 is er een set overloopwissels aangelegd ten zuiden van Hoofddorp Midden, waar het opstelterrein van Hoofddorp aansluit op de spoorlijn. Met de aanleg van deze wissels is de situatie van voor 200 teruggekeerd. Hiermee is het mogelijk om weer te keren en om te lopen op het emplacement bij een stremming van de Schipholtunnel.


Stations

Weesp

Het station ligt op kilometerpunt 0,0.

Diemen Zuid

Het station ligt op kilometerpunt 2,0.

Duivendrecht

Het station ligt op kilometerpunt 5,0.

Amsterdam RAI

Het station ligt op kilometerpunt 10,0.

Amsterdam Zuid

Het station ligt op kilometerpunt 12,0.

Schiphol Airport

Het station ligt op kilometerpunt 15,0.

Hoofddorp

Het station ligt op kilometerpunt 19,0.

Nieuw Vennep

Het station ligt op kilometerpunt 24,0.

Sassenheim

Het station ligt op kilometerpunt 27,0.

Leiden Centraal

Het station ligt op kilometerpunt 30,0.


Aansluitingen

De spoorlijn kent geen aansluitingen naar bedrijven. Wel is er ten zuiden van Hoofddorp een opstelterrein, Hoofddorp Midden. In 2007 vervalt de overloopmogelijkheid op het opstelterrein als gevolg van het verwijderen van twee sporen aan de zuidzijde van het emplacement. Deze sporen worden verbouwd tot keerspoor. In januari 2019 wordt deze verbouwing ongedaan gemaakt. In 2020 zal het opstelterrein verbouwd gaan worden.


Dienstregeling

Tijdens de aanleg van de Schiphollijn werd er van uit gegaan om ieder kwartier een sneltrein te laten rijden. Daarnaast zal er naar behoefte een sprinter rijden tussen Schiphol en Amsterdam. Vanaf december 1978 werd er met de vier treinstellen Plan V een pendeldienst gereden tussen beide station. Deze rijden om de 20 minuten. Er zijn voor deze dienst twee treinstellen nodig, die elk op een eigen spoor rijden.


Ongevallen