OmC 901 - 908, 911 - 916

Uit Somda RailWiki
Naar navigatie springenNaar zoeken springen

Vanwege de hoge exploitatiekosten en de geringe opbrengsten die daar tegenover stonden, werden vanaf 1923 ontbrandingsmotorrijtuigen besteld en in dienst gesteld.

Geschiedenis

In 192 worden in totaal 8 motorrijtuigen besteld (1 bij Hawa, 1 bij Allan en 6 bij Beijnes) voor inzet op de tramlijnen in Zuid-Beveland. De motorrijtuigen kosten fl 48.000 per stuk. De tramlijnen worden in 1927 geopend. In 19 wordt een serie van 6 motorrijtuigen besteld. Zij worden geleverd door . Ten opzichte van de eerste serie motorrijtuigen, worden bij de tweede serie geen zitplaatsen boven de motoren gesitueerd. Dit is gedaan met het oog op mogelijk brandgevaar. De benzinemotoren bij de tweede serie motorrijtuigen zijn geplaatst in een ijzeren schacht in het midden van het rijtuig. Deze rijtuigen zijn bestemd voor de inzet op de lokaallijnen in Noord-Holland.


Technische gegevens

De motorrijtuigen hebben een lengte van meter, een breedte van meter en een hoogte van meter. Het gewicht van een motorrijtuig bedraagt 18,5 ton. De asindeling van het motorrijtuig is A'A'. De motorrijtuigen omC 901 - 908 zijn voorzien van een benzinemotor van M.A.N., type . De motor is voorzien van cilinders en heeft een vermogen van kW (75 pk). De motorrijtuigen omC 911 - 916 zijn voorzien van een benzinemotor van Büssing, type . De motor is voorzien van 6 cilinders en heeft een vermogen van kW (75 pk). Om de benodigde elektriciteit te kunnen genereren, is een hoofdgenerator van , type , geplaatst. Deze levert een vermogen van continu vermogen kVA, A bij omw/min. De assen worden aangedreven door tractiemotoren van , type met een continu vermogen van kW, A bij omw/min). De motorrijtuigen hebben een maximumsnelheid van kilometer per uur. De motorrijtuigen zijn voorzien van 43 zitplaatsen en 24 staanplaatsen, allen derde klas.


Uitvoering

Inzet

De eerste 8 motorrijtuigen worden veelal ingezet op de tramlijnen in Zuid-Beveland. De eerste dienstregeling waarin de motorrijtuigen worden ingezet, ingaande op 19 mei 1927, laat een inzet zien op werkdagen van 7 retourritten tussen Goes en Wemeldinge/Wolphaartsdijksche Veer, vier rondritten in beide richtingen op de ringlijn en vier retourritten tussen Goes en Hoedekenskerke. Een jaar later wordt de frequentie op werkdagen verhoogd tot 9 retourritten naar Wemeldinge/Wolphaartsdijksche Veer en vijf ritten in beide richtingen op de ringlijn. In 1928 is de concurrentie van de autobus duidelijk te merken en wordt het aantal ritten naar Wemeldinge teruggebracht. De tweede serie motorrijtuigen worden in Noord-Holland ingezet. Zij doen dienst tussen Zaandam en Enkhuizen. In het begin van de jaren '30 rijden zij ook enkele stoptreinen tussen Goes en Vlissingen. In februari 1932 wordt besloten tot het staken van de treindienst op de tramlijnen in Zuid-Beveland, met uitzondering van het traject tussen Goes en Hoedekenskerke via Nisse. Tussen Goes en Hoedekenskerke rijden 7 tot 8 retourritten per dag. Met het ingaan van de zomerdienstregeling 1933 wordt de motortractie tussen Hoorn en Medemblik vervangen door stoomtreinen. De motorrijtuigen worden vanaf dat moment dienst op de trajecten Hoorn - Venhuizen-Enkhuizen, Alkmaar - Warmenhuizen, Alkmaar - Bergen aan Zee en Alkmaar - Schagen via Schoorl. Met ingang van 7 oktober 1934 worden de motorrijtuigen uit de eerste serie ingezet op nieuwe spoorlijn tussen Gouda en Alphen aan den Rijn. Tegelijkertijd worden tramlijnen tussen Warmenhuizen en Schagen en Alkmaar - Egmond aan zee opgeheven. Door de opheffing wordt op de resterende lijnen de stoomtractie weer ingevoerd. De motorrijtuigen uit Noord-Holland verhuizen daarop naar de lijn Gouda - Alphen aan den Rijn. In december 1934 verhuist een van de motorrijtuigen uit de eerste serie naar Hoorn voor inzet naar Enkhuizen. In 1939 rijden enkele motorrijtuigen weer in de stopdienst tussen Goes en Vlissingen. Als gevolg van het niet beschikbaar zijn van dieselolie, komen de motorrijtuigen aan het eind van 1940 stil te staan.


Onderhoud

De motorrijtuigen OmC 901 - 908 komen na hun aflevering in Goes in onderhoud. De motorrijtuigen OmC 911 - OmC 916 komen in Hoorn in onderhoud. Ingaande de winterdienstregeling 1934 worden een aantal tramlijnen in Noord-Holland gesloten. Hiermee kwam het depot Hoorn te vervallen voor de motorrijtuigen. De motorrijtuigen zijn overgeplaatst naar . In 1936 verhuizen de motorrijtuigen uit Goes naar het depot van Vlissingen. In de zomer van 1940 keren de motorrijtuigen OmC 901, OmC 902 en OmC 911 - OmC 916 terug naar Goes, dat werd heropend. De overplaatsing was het gevolg vanwege de oorlogsomstandigheden, waarbij de havenplaats Vlissingen meer risico liep op aanvallen dan Goes.


Revisie

Bijzondere uitvoeringen

In het voorjaar van 1951 worden de omC 912 en omC 916 verbouwd tot dienstwagens. De omC 912 wordt verbouwd tot sproeiwagen 178162. De omC 916 wordt verbouwd tot manschappenwagen 178161.


Wijzigingen

  • In 1934 wordt de gebruikte benzinemotor van M.A.N. vervangen door een dieselmotor van Frichs Thomassen. De inbouw vindt plaats bij de N.V. Machine en Motorenfabriek v/h Thomassen & Co. in de Steeg.
  • In 1934 wordt de benzinemotor van de motorrijtuigen omC 911 - Omc 916 vervangen door een dieselmotor van Ganz. Deze dieselmotor wordt geleverd door N.V. Gebr. Stork & Co. in Hengelo. Een zevende dieselmotor is geleverd als reserve. Tegelijkertijd zijn de beide langsbanken in het midden van het motorrijtuigen tegenover de motor vervagnen door 4 éénspersoons dwarsbankjes. Door deze verbouwing verminderde het aantal zitplaatsen met twee. Het aantal staanplaatsen nam af met vier stuks.


Ombouw naar motormontagewagen

In 1937 begint de verbouwing van de motorrijtuigen Omc 903 - OmC 908 tot motormontagewagens. De motorrijtuigen worden daartoe van een stellage op het dak. De motorrijtuigen worden gebruikt voor het onderhoud aan de bovenleiding.

Nummer motormontagewagen Ontstaan uit Ombouw in Aflevering Depot Buiten dienst
157856 omC 905 mei 1938 1938 Gouda 1947
157857 omC 906 9 juni 1938 1938 Arnhem 194
157858 omC 907 23 november 1937 1938 Rotterdam Delftsche Poort 30 april 1948
157859 omC 903 1 maart 1938 1938 's-Hertogenbosch 23 september 1963
157860 omC 904 15 april 1938 1938 Haarlem 27 augustus 1962
157861 omC 908 1 augustus 1938 1939 Haarlem 21 maart 1968


Vernummeringen

Schadegevallen

  • Op 14 november 1931 botst de OmC 902 vlak voor het station van Wemeldinge met een auto. Het motorrijtuig loopt schade op aan de onderzijde en buffers.


Gevolgen van de Tweede Wereldoorlog

Bombardementen

  • Op 5 december 1944 wordt Gouda gebombardeerd en vijf dagen later vind er een beschieting plaats. Hierbij raakt bovenleidingsmontage rijtuig 157856 (ex omC 905) beschadigd. Ook de motorrijtuigen omC 1925, omC 1926 en omC 1930 raken beschadigd. In 1947 wordt het motormontagerijtuig 157856 afgevoerd.


Afvoer naar het oosten


  • Motormontagewagen 157857 is in 194 naar het oosten afgevoerd. Na de oorlog bevond het voormalige motorrijtuig zich in de Russische bezettingszone. In 1952 is het motorrijtuig afgevoerd uit het materieelpark van de NS. Het motorrijtuig is ondergebracht bij Bw Ziesar als montagewagen. Het motorrijtuig kreeg het Duitse nummer VT 135 704. Het voormalige motorrijtuig heeft tot 1967 dienst gedaan als montagewagen.
  • Motormontagewagen 157858 is in 194 naar het oosten afgevoerd. Op 8 juli 1947 komt het motorrijtuig weer aan in Nederland en komt naar Hengelo. In afwachting van mogelijk transport naar een werkplaats, blijft het rijtuig hier staan. In april 1948 wordt het rijtuig onderzocht en wordt besloten om dit rijtuig af te voeren gezien de slechte staat. Op 30 april 1948 wordt het motorrijtuig afgevoerd. Op 7 juli 1948 komt het motorrijtuig naar Haarlem.
  • Motormontagewagen 157860 is in 1944 naar het oosten afgevoerd. Het motorrijtuig wordt in 1945 teruggevonden in Oldenburg. Het is zwaar beschadigd, maar kan nog vervoerd worden. Op komt het motorrijtuig aan in Oldenzaal. Op 12 januari 1946 komt het motorrijtuig aan in Haarlem voor herstel van de schade. Op 25 maart 1946 wordt het motorrijtuig afgeleverd.


Afvoer

Museummaterieel

Van deze serie motorrijtuigen is geen enkel exemplaar bewaard gebleven. In 2010 worden voorbereiding getroffen voor het nabouwen van een motorrijtuig. Bij de Stoomtrein Goes - Borssele (SGB) wordt op basis van een railbus VT 98.2 een replica gebouwd. Deze zal het nummer OmC 909 krijgen. In totaal zijn er motorrijtuigen van de overgenomen. Deze dienen als donor. Een andere motorwagen doet dienst met het nummer OmCc 909 in afwachting van de afbouw van de replica. De replica's worden gebouwd volgens originele tekeningen. De aandrijflijn is afkomstig van de railbussen.

Op 5 februari 2016 wordt het onderstel voor het tweede motorrijtuig overgedragen door de Heerema Fabricatie Group in Vlissingen. Het onderstel is in de drie maanden daarvoor gebouwd. In de winter van 2016 wordt het eerste motorrijtuig motorisch beproefd. Vervolgens is er gewerkt aan de inbouw van het interieur. Van het tweede motorrijtuig is in 2016 het casco opgebouwd. In 2017 zal dit rijtuig geschilderd gaan worden en voorzien van een interieur. Op 26 augustus 2017 maakt de OmC 909 een proefrit op de spoorlijn van de SGB. Op 30 september 2017 en 1 oktober 2017 was het motorrijtuig rijdend te zien tijdens het jaarlijkse dieselweekend van de SGB. Vanwege het ontbreken van een interieur konden er geen reizigers mee. Op 14 april 2018 maakt het motorrijtuig een proefrit vanuit Goes naar Hoedenkenskerke. Op 12 oktober 2018 wordt het motorrijtuig per vrachtwagen van Goes naar Hoorn gebracht. Van 21 oktober tot 28 oktober 2018 is het motorrijtuig te gast bij de SHM in Hoorn ter gelegenheid van het 50-jarig bestaan van de SHM.


Afleverdata

Nummer Afleverdatum In dienst In revisie Uit revisie In revisie Uit revisie In revisie Uit revisie In revisie Uit revisie In revisie Uit revisie In revisie Uit revisie In revisie Uit revisie In revisie Uit revisie Ter zijde Sloop(rit)
901 30 augustus 1927 30 september 1929 20 november 1929 25 juli 1930 28 augustus 1930 24 maart 1932 21 mei 1932 23 april 1934 21 juni 1934 5 oktober 1938 15 juni 1939 n.v.t. n.v.t. n.v.t. n.v.t. n.v.t. n.v.t. 21 juni 1949
902 14 juni 1927 14 oktober 1929 25 januari 1930 21 juni 1949
903 19 mei 1927 1 april 1931 9 mei 1931
904
905 1947
906 1952 Vermist in WO II
907 30 april 1948
908
Nummer Afleverdatum In dienst In revisie Uit revisie In revisie Uit revisie In revisie Uit revisie In revisie Uit revisie In revisie Uit revisie In revisie Uit revisie In revisie Uit revisie In revisie Uit revisie Ter zijde Sloop(rit)
911
912
913
914
915
916